Монголчууд 100 жилийн өмнөх түүхийн хуудсыг урагшлуулан, Монголын суу билэгт охид хөвгүүд буурал Европын зүг эрдмийн жолоо залж, тэдний баяр хөөртэй өдрүүд, бас уйтгар гунигийн сүүдэр дайрсан хэлмэгдлийн он жилүүдийн тухай 100 жилийн дараа унших боломж бүрдлээ.
Тодруулбал, Судлаач, сэтгүүлч Ч.Болд 18 жил дагнан судалгаа хийж, “Алс газар сурахаар одогсод” хэмээх цуврал гурван ном бичиж хэвлүүлсэн. Тэгвэл энэ удаа түүхэн эх сурвалж, баримт, гэрэл зургийн “Өрнөдөд сурахаар одогсод” цомгоо олны хүртээл болгож байна. Энэхүү ном нь монгол болон герман хэл дээр хэвлүүлснээрээ онцлогтой юм. Монгол хүн дэлхийн цонхоор харах хүсэл мөрөөдөл биелж, боловсролын түүхэнд үсрэлт хийсэн хамгийн сайхан түүх юм. Анхны гэгээрлийн сайд Эрдэнэбатхаан Монголын 40 орчим хүүхэд залуусыг өөрийн биеэр Герман, Францад хүргэн өгч, эрдэм өвөрлөн ирж, эх орноо хөгжүүлэх үүрэг захиасаа өгч байжээ.
Энэхүү түүхээс 100 жилийн дараа Монгол Улсын Ерөнхийлөгч санаачилга гаргаж “Ерөнхийлөгчийн илгээлт-2100” хөтөлбөрийг улс орон даяар хэрэгжүүлж эхэлсэн билээ. Энэ хөтөлбөр бол хэн, хаана амьдарч байгаагаас, ээж аав нь хэн байхаас, ямар ажил алба эрхэлдгээс, амьдралынх нь түвшин ямар байгаагаас үл хамаарч зөвхөн сум, баг, хорооныхоо шилдэг сурагчдад олгогддог хамгийн шударга хөтөлбөр болж чадсан. Энэ хөтөлбөрийн ачаар ХБНГУ-д 100 жилийн анхдагчдаас олон оюутан амжилттай суралцаж байна.
Зохиолч, сэтгүүлч Ч.Болдын “Алс газар сурахаар одогсод 100 жил” гэрэл зураг, баримтат түүх өгүүлсэн энэхүү номыг хэвлүүлэхэд Германы хамтын ажиллагааны нийгэмлэг, ХБНГУ-аас Монгол Улсад суугаа онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд дэмжлэг үзүүлжээ. Номын нээлтэд Боловсролын сайд Л.Энх-Амгалан, ХБНГУ-аас Монгол Улсад суугаа онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд Хэльмут Кулитц, Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Гадаад бодлогын зөвлөх Э.Одбаяр, Боловсрол, шинжлэх ухаан, технологийн бодлогын зөвлөх Ч.Лодойравсал, Соёл, шашны бодлогын зөвлөх Б.Сэргэлэн тэргүүтэй албаныхан, Германы хамтын ажиллагааны нийгэмлэгийн төлөөлөгчид, Германд сурахаар одсон анхдагчдын үр хүүхэд, ач, зээ нар, тус улсад суралцсан үе үеийн төгсөгчид болон “Гёте” сургуулийн сурагчид оролцлоо.
Хээрийн галуу нисэн үл хүрэх газраас эрдэм өвөртлөхөөр 1926 онд дунд сургуулийн боловсролтой 35 хүүхэд Германыг зорьсон бөгөөд 1926-1930 онд Германд суралцаж байсан хүүхдүүдийн 15 нь техникийн болон тусгай мэргэжлийн сургуульд суралцаж, дадлага хийж байжээ. Монгол сурагч, оюутнууд 1926-1930 онд төрөл бүрийн мэргэжлээр Герман улсад суралцаж, өрнийн соёлтой танилцаж байхад нь ЗХУ болон Коминтерний шахалтаар эгүүлэн татсан тухай түүхэн эх сурвалжид тэмдэглэн үлдээсэн байдаг юм. Гэвч олонх нь ажилласан салбар салбартаа анхдагчид болон алдраа дуурсгаж, шинэ цагийн Монгол Улсын аж үйлдвэр, боловсрол, соёл, урлаг, шинжлэх ухааны тэргүүлэх сэхээтнүүд хэмээгдэн түүхнээ үйлс бүтээлээ мөнхөлсөн билээ. Тэдний дундаас их зохиолч Д.Нацагдорж, Төрийн хошой шагналт, зохиолч Д.Намдаг, Ардын багш Г.Батсүх, Төрийн шагналт, Ардын зураач Л.Намхайцэрэн, гавьяат багш С.Бавуу, Монгол киноны анхны найруулагч Т.Нацагдорж, Б.Гомбо, аж үйлдвэрийн комбинатын ууган ажилтан Х.Юмбүү, улсын хэвлэх үйлдвэрийн ууган инженер Ц.Баатарсэнгэ, М.Лувсаннамжил, монгол, герман хэлний толь бичиг зохиогч Ш.Цэвэг, анхны токарьчин Б.Сэдэд, зохиолч, орчуулагч Н.Наваан-Юндэн, аман зохиол судлаач, зохиолч Б.Содном, номын сангийн ахмад ажилтан Д.Сурмаажав, Д.Цэрэнханд нарын алдартнууд төржээ.
Номын нээлтээс гадна “Дашдоржийн Нацагдорж ба түүний нөхөд” уран бүтээлийн тоглолтыг олны хүртээл болголоо. Энэ тоглолтод Д.Нацагдоржийн “Учиртай гурван толгой” дуурь болон Д.Намдагийн “Оролмаа эх” жүжгийн хэсэгчлэн үзүүлж, зураач Л.Намхайцэрэнгийн зургаас санаа авсан “Bring to life” богино хэмжээний хөдөлгөөнт мэндчилгээг сонирхууллаа.
Эх сурвалж: Montsame.mn
