Хорт хавдар бол аймшигтай өвчин. Зөвхөн өвдсөн хүнийг төдийгүй ар гэхийнхэнийг нь “мөлжиж” дуусгадаг зовлонт өвчин. Монголчууд бидний дунд энэ өвчин газар авч, өвчлөлийн тоогоороо дэлхийд нэгдүгээрт эрэмблэгддэг боллоо.
Тиймээс УИХ-ын 2020 оны сонгуульд МАН-ын дэвшүүлсэн мөрийн хөтөлбөрт ч хорт хавдрыг бууруулах, түүнээс урьдчилсан сэргийлэх ажлыг хэрэгжүүлэх асуудал туссан. Ингэснээрээ иргэд, сонгогчдын санал дэмжлэгийг авсан нь гарцаагүй.
2020 онд одоогийн эрх баригч МАН “Эрүүл иргэн” бол улс орны үндэс, бүүр хөгжилтэй улс орны үндэс мөн гэж тун ч оновчтой томъёолж мөрийн хөтөлбөртөө суулгасан.
МАН-ын сонгуулийн мөрийн хөтөлбөрийн “Эрүүл иргэн”-ий хэсэгт ““Элэг бүтэн Монгол” хөтөлбөрийг үргэлжлүүлж “Хавдрын эсрэг хамтдаа” хөтөлбөр хэрэгжүүлнэ” гээд хавдарын өвчнийг бууруулахад төр засаг бүх талаар анхаарч ажиллахаа илэрхийлсэн заалт оруулжээ.
Энэ заалт олон ч хүнд, тэдний гэрийнхэнд амьдрах итгэл, урам зориг өгч МАН-ыг дэмжихэд хүргэсэн байх. Түүний үр дүнд МАН-ыг УИХ-д олонхи, бүүр үнэмлэхүй олонхи болж сонгуульд ялахад нөлөөлсөн нь тодорхой.
Гэтэл тэдний амласан амлалтаас хойш 4 жил өнгөрсөн ч статистик тоо хавдарын өвчин буурсангүйг илтгэж байна.
Монгол улсын хувьд жилд ойролцоогоор 6000 гаруй хүн уг өвчнөөр өвчилж, 4000 гаруй хүн хорт хавдрын улмаас нас бардаг статистик бий. Илүү тодруулж хэлбэл, цөөн хүн амтай манай улсад өдөрт 16 хүн хорт хавдраар өвчилж, 14 нь нас бардаг гэсэн үг. Дайн байлдаан, үймээн самуунгүй Монгол шиг тайван орны хувьд хавдрын өвчлөл, нас баралт аюулын харанга дэлдсээр байна.
2023 онд 7244 хүн хорт хавдраар өвчилж, 4556 хүн уг өвчний улмаас нас баржээ. Нас баралтын тоо өнгөрсөн оны байдлаар урьд жилүүдээс хагас мянгаар давчихсан байна.
Бодит байдал ийм атал эрх баригч МАН-ын “Хавдрын эсрэг хамтдаа” мөрийн хөтөлбөрөөс юу хэрэгжив, хавдарын эсрэг тэд хэрхэн ажиллав?
Тэгэхлээр МАН-ын 2020 оны УИХ-ын сонгуулиар дэвшүүлж, тэднийг үнэмлэхүй ялалтанд хүргэсэн мөрийн хөтөлбөр тэгэхлээр цаасан дээр л буусан, бодит байдал дээр хэрэгжээгүй үг үсгийн нийлбэр байсан гэсэн үг үү?
Т.Санаа
amlalt.mn
