Ардын намын генсекийн зөвлөхөөс УИХ-ын гишүүн болсон эмэгтэй. Улс төрд зам гаргаж өгсөн нь Д.Амарбаясгалан мөнд эргэлзээгүй. Намын ахмад тулхтай хүмүүсийнхээр Цагаан сарын баяраар орж золгохоос эхлээд, анх ойлгогдсон үзүүр өнцөг нь боловсролтой, зарчимтай эмэгтэйгээр дүр төрхөө бүрдүүлэхийг эрмэлзсэн. Монгол Улсын Их сургууль төгссөн. Улс төрч, улс төр судлалын мэргэжилтэй. Анх ажлын гараагаа ерэн хэдэн оноос “Өнөөдөр” сонинд сурвалжлагчаар эхэлсэн. МУИС-ийн номын сан, сонины редакцын гал тогоонд анхнаасаа тогтомтгой, хичээмэл байдалтай залуу бүсгүй явдаг байсан.
Хашсан ажил алба, замнал нь ер нь л нэг тийм улс төрийн өнгө аясын залгаастай яваад байсан нь үргэлжилсээр, юутай ч хууль тогтоогч болж чадсан. Тэр тусмаа Монголын зүрхэн дүүрэг, сонголтын боловсрол харьцангуй буурьшсан Сүхбаатарчуудын итгэлийг авч, Ц.Мөнх-Оргил, Д.Цогтбаатар нартай хамт УИХ-д гарч ирсэн. Улс төрд мөнгөтэй хүн л явдаг гэх ойлголтоос харьцангуй холоор ойлгогддог. Ярьж хөөрдөг, үйлдэж мэтгэдэг ажлын нь төлөв байдал зарчимд суурилсан хүнээр төсөөлөгддөг.
Саяхан бие нь өвдсөн гэв үү дээ, Сонгуулийн хууль батлагдах үеэр энэ эмэгтэй сэнтий суудалдаа байсангүй. Энэ нь Сонгуулийн хуулийн гол ололтуудыг эчнээгээр энэ эмэгтэйгээс нэхэж, түүнээс л үр дүн хүлээж байсан нийгмийн мэдрэмжтэй, мэдээлэлтэй хэсгийн хувьд, чухамдаа л сааль сүүний цагаар гэрээ орхисон эзэгтэйн явдлыг санагдуулсан, басхүү гонсойлгосон үйл явдал болсныг олон нийт ярилцацгаах. Тухайлбал, хүйсийн тэгш харьцаа, түүний ололт, ахицуудыг энэ эмэгтэйгээс илүү зарчимлагаар манлайлал харагдуулна гэж нийгэм хүлээж байсан ч, эл түшээ яг хууль хэлэлцэх үеэр байсангүй нь тийм гонсойлголыг бий болгосон. Өвчин эмгэг байсан аваас яалтай билээ. Гэхдээ л нийгэм итгэсэн, хүлээсэн хүнээсээ, эрүүл шаардлагынхаа мөшгөлийг шаардахдаа, ялангуяа төрийн түшээгээс үхэл тулаагүй бол бүсээ чанга бүслээд, шүд зуугаад сууж байхыг, эрмэлзэж байхыг хүсдэг хойно доо. Ялангуяа зарчимтай орон зай, нийгмийн дэвшилтэт хэсгийнхэн.
Цэрэнжамцын Мөнхцэцэг гишүүн Улс төрийн намын тухай хууль эдүгээ хэлэлцэгдэж байгаа энэ үед жинхэнэ манлайллыг үзүүлээсэй. Улс төрийн намын санхүү ариун бус байх нь хамаг муу муухайн үүр болсонтой намуудын үе үеийн удирдлагууд, намын зүтгэлтнүүд бүх талаар санал нийлдэг. Энэ санхүү олон улсын стандартаар зөв хэлбэрэл горимдоо орохгүйгээр улс төрийн намаас, төрөөс эрүүл үйл явц нэхэх ямар ч боломжгүй. Товчхондоо авлигын эх суурь, ариун бус албан тушаалтныг дээш залах замаар, бүх зарчимгүйдлийн эх суурийг зузаатгасаар байх нь тодорхой юм.
Ц.Мөнхцэцэг энэ талаар олон ярьсан, олон өгүүлсэн. Үүнийхээ үрийг гаргаж, улс төрийн намуудыг эрүүл болгох, түүний үндсэн суурь болох санхүүгийн нь эрүүл байдал, зарчмын, дэлхийд жишигжсэн зөв зүйл заалтыг шигтгэн жинхэнэ мөн чанараасаа эс хичээн ажиллавал Ц.Мөнхцэцэгийг ойлгох нийгмийн хандлага улам сулран бүдгэрч, энэ эмэгтэйг зүгээр л “зургийн луу” мэт үзэх талтай нь магад юм.
Ингээд, ийм байдал лавшраад л байх тусам улс төрийн далай эрэг хөвөө рүүгээ шидэлж орхидог нь зүй тогтол. Нэн ялангуяа улс төрөөс, нийгмээс өдөр бүр шударга ёсыг нэхэн эрмэлзэж байгаа Монголчуудын хувьд энэ байдал бол илүү нотолгоо үл шаардах үйл явц боллоо.
Б.БАЯР
Amlalt.mn
