Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэл болон Монголын сэтгүүл зүйн салбарын мэргэжлийн байгууллагуудын төлөөлөл 2026 оны арваннэгдүгээр сарын 13-ны өдөр Төрийн ордонд УИХ-ын АН-ын бүлгийн дарга Б.Түвшин, УИХ-ын гишүүн А.Ганбаатар, Ц.Баатархүү, Ч.Лодойсамбуу, Ардчилсан намын Олон нийттэй харилцах бодлого хариуцсан нарийн бичгийн дарга Г.Лхагвадорж нартай уулзлаа.
Уулзалтад Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэлийн Ерөнхийлөгч Л.Нинжжамц, салбар хариуцсан дэд ерөнхийлөгч Н.Цэлмүүн, Ц.Мөнхбаатар, У.Уранцэцэг, Б.Баяртулга, “Глоб Интернэшнл” ТББ-ын гүйцэтгэх захирал Б.Онон, Хэвлэл мэдээллийн зөвлөлийн Ёс зүйн хорооны гишүүн Э.Энэрэл, ЮНЕСКО-гийн Мэдээлэл, харилцаа холбооны хөгжлийн хөтөлбөрийн Монголын үндэсний хорооны дарга, “СИХҮТ” НҮТББ-ын гүйцэтгэх захирал Б.Дуламхорлоо, Канадын “Хууль ба ардчилал” төвийн гүйцэтгэх захирал Тоби Мендел зэрэг албаны төлөөлөл оролцов.

Уулзалтаар Хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөний тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга, Эрүүгийн хуульд гүтгэх гэмт хэргийг дахин зүйлчлэх санаачилга, сэтгүүлчдийн аюулгүй байдал, хэвлэн нийтэлснийх нь төлөө цагдан хорих, мөрдөн шалгах ажиллагаагаар залхаан цээрлүүлэх явдал, хэвлэл мэдээллийн байгууллага, редакцын хараат бус байдлыг хамгаалах асуудлаар санал солилцож, УИХ-ын гишүүдэд салбарын нэгдсэн байр суурийг танилцууллаа.
САЛБАРЫН МЭРГЭЖЛИЙН БАЙГУУЛЛАГУУД НЭГДСЭН БАЙР СУУРЬТАЙ АЖИЛЛАНА
Уулзалтын эхэнд Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэлийн Ерөнхийлөгч Л.Нинжжамц салбарын мэргэжлийн болон иргэний нийгмийн байгууллагууд хэвлэлийн эрх чөлөөг баталгаажуулах, сэтгүүлчдийн эрхийг хамгаалах чиглэлээр нэгдсэн байр суурьтай ажиллахаар хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлж буйг танилцууллаа.

Канадын “Хууль ба ардчилал” төвийн гүйцэтгэх захирал Тоби Мендел Монгол Улсын хэвлэл мэдээллийн эрх зүйн орчныг сайжруулахад анхаарах дөрвөн үндсэн асуудлыг хөндөв. Үүнд:
* Гүтгэх гэмт хэргийг Эрүүгийн хуульд дахин оруулахгүй байх, маргааныг Иргэний хуулийн хүрээнд шийдвэрлэх;
* Хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөний тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгыг олон улсын стандартад нийцүүлэн сайжруулж, батлуулах;
* Сэтгүүлчдийн аюулгүй байдлыг хангах үндэсний механизмыг хэрэгжүүлэх;
* Сэтгүүлч, редакцыг шүүх, цагдаагийн ажиллагаагаар залхаан цээрлүүлэх SLAPP үзэгдлийн эсрэг эрх зүйн хамгаалалт бий болгох.
Тэрбээр сэтгүүлчийг шалгах, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг дарамт шахалтын хэрэгсэл болгон ашиглах нь хэвлэн нийтлэх эрх чөлөө, иргэдийн мэдэх эрхэд сөргөөр нөлөөлж байгааг онцоллоо.
“Глоб Интернэшнл” ТББ-ын гүйцэтгэх захирал Б.Онон Сэтгүүлчдийн аюулгүй байдлыг хангах үндэсний механизмыг төрийн байгууллагуудын оролцоотойгоор хэрэгжүүлэх нь зөвхөн сэтгүүлчдийн эрхийг хамгаалаад зогсохгүй иргэдийн мэдээлэл авах, мэдэх эрхийг баталгаажуулах ач холбогдолтойг тэмдэглэв.
СЭТГҮҮЛЧИЙН ЭРХИЙГ МӨРДӨН ШАЛГАХ АЖИЛЛАГААНЫ БҮХ ШАТАНД ХАМГААЛАХ ШААРДЛАГАТАЙГ ОНЦЛОВ
Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэлийн Цахим сэтгүүл зүй хариуцсан дэд ерөнхийлөгч У.Уранцэцэг сэтгүүлчийг шалгаж байна гэх нэрийдлээр олон нийтийн дунд гэмт хэрэгтэн мэт ойлголт төрүүлж, эцэст нь гэм буруугүй болох тохиолдол гардаг. Энэ хугацаанд сэтгүүлчийн нэр хүнд, ажил мэргэжилд нөхөж баршгүй хохирол учирдаг тул хуульд тодорхой зохицуулалт шаардлагатайг илэрхийллээ.
Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэлийн Ерөнхийлөгч Л.Нинжжамц сэтгүүлчийг өмгөөлөгч авах эрхээ бүрэн эдлэх боломж олголгүй баривчлах, цагдан хорих хугацааг сунгуулах зэрэг үйлдэл давтагдаж байгаад анхаарал хандуулахыг хүслээ.
МСНЭ-ийн Цахим сэтгүүл зүй хариуцсан Дэд ерөнхийлөгч У.Уранцэцэг “Хууль хяналтын байгууллагаас шалгаж байна гэх нэрээр сэтгүүлчийг элдэвээр буруутгаж, нийгэмд “гэмт хэрэгтэн” мэт ойлголтыг өгчихөөд эцэс төгсгөлд нь гэм буруугүй гэдэг. Энэ хугацаанд аль эрт сошиал түүнийг буруутгадагаа буруутгачихсан, нийгэмд нэр хүндгүй болчихсон байдаг. Энэ асуудлыг хуульд тодорхой байдлаар оруулах шаардлагатай гэж хардаг” гэв.

Хууль, ёс зүй хариуцсан дэд ерөнхийлөгч Ц.Мөнхбаатар эрх баригч намын 2024 оны сонгуулийн мөрийн хөтөлбөрт сэтгүүлчийг хэвлэн нийтэлсний төлөө хорьж цагдах, хууль бусаар мөрдөн хавчих, үндэслэлгүйгээр хариуцлагад татах явдлыг зогсоохоор тусгасныг сануулж, уг амлалтыг хэрэгжүүлэхэд сөрөг хүчний хувьд УИХ дахь АН-ын гишүүдийг анхаарч ажиллахыг уриаллаа.

ЮНЕСКО-гийн Мэдээлэл, харилцаа холбооны хөгжлийн хөтөлбөрийн Монголын үндэсний хорооны дарга Б.Дуламхорлоо МУИС-ийн судалгаагаар хэвлэл мэдээллийн салбарт хамаарах 113 эрх зүйн зохицуулалт байгаагийн 100 гаруй нь хэвлэл мэдээллийн байгууллагад хязгаарлалт тогтоосон, үүрэг болгосон агуулгатай болохыг танилцуулав. Тэрбээр SLAPP буюу хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг ашиглан залхаан цээрлүүлэх явдлыг таслан зогсоож, сэтгүүлчдийн аюулгүй байдлыг хангах үндэсний механизмыг хэрэгжүүлэх шаардлагатайг онцоллоо.
Мөн өмнө боловсруулагдсан хуулийн төслийг өөрчлөлтгүйгээр батлуулах бус, салбарын санал, олон улсын стандартад нийцүүлэн сайжруулах нь чухал гэдгийг тодотгов.
Ч.ЛОДОЙСАМБУУ: ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙГ БОЛОВСРУУЛЖ, СУДАЛГААНЫ ШАТАНД АЖИЛЛАЖ БАЙНА
УИХ-ын АН-ын бүлгийн дарга Б.Түвшин Ардчилсан намын бүлгээс олон нийтийн мэдэх эрх, хэвлэлийн эрх чөлөөний эрх зүйн орчныг сайжруулах чиглэлээр ажлын хэсэг байгуулан ажиллаж байгааг мэдээлэв. Тэрбээр салбарын байгууллагуудын саналыг нарийвчлан судалж, сэтгүүлчид, хэвлэл мэдээллийн байгууллага, олон нийтийн оролцоотой хэлэлцүүлэг өрнүүлэхээ илэрхийллээ.

УИХ-ын гишүүн А.Ганбаатар хуулийн шинэчлэл хийхийн өмнө салбарынхан ямар асуудлыг зохицуулах, хэний эрхийг хамгаалах талаар байр сууриа нэгтгэх шаардлагатайг онцолж, сэтгүүлчийг хэвлэн нийтэлснийх нь төлөө Эрүүгийн хуулиар шийтгэх ёсгүй, салбарын өөрийн зохицуулалтын механизмыг хөгжүүлэх хэрэгтэй гэв.
УИХ-ын гишүүн Ц.Баатархүү хиймэл оюун ухааны хөгжил, төрийн мэдээллийн ил тод байдал, иргэдийн мэдэх эрхийг хязгаарлаж буй хууль эрх зүйн зохицуулалтыг шинэчлэх шаардлагыг хөндлөө. Мөн Шүгэл үлээгчийг хамгаалах, Шилэн төсөв, Шилэн дансны эрх зүйн зохицуулалтыг цогцоор нь авч үзэх хэрэгтэйг тэмдэглэв.

УИХ-ын гишүүн Ч.Лодойсамбуу хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хуулийн өмнөх төслийг батлах боломжгүй гэсэн байр суурьтай байснаа илэрхийлээд өөрийн боловсруулж буй шинэчилсэн найруулгын төслийн талаар мэдээлэл өгсөн нь уулзалтын онцлох асуудал байв.
Тэрбээр “Миний бие “Хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хууль”-ийн шинэчилсэн найруулгын төслийг боловсруулаад судалгааны шатанд явж байгаа. Удахгүй та бүхэнд танилцуулж, хэлэлцүүлэг өрнүүлэх болно.
Хуулийн гол үзэл санаа нь төр, сэтгүүлч, олон нийт хэн ямар эрхээ эдлэх вэ гэдгийг маш тодорхой ойлгомжтой болгоход чиглэж байгаа. Хэвлэлийн эрх чөлөөний дайсан зөвхөн төр биш. Заримдаа хэвлэлийнхэн өөрсдөө ч санаатай, санамсаргүй байдлаар эрх чөлөөнд сөргөөр нөлөөлдөг.
Энэ хууль зөвхөн хэвлэл мэдээллийн байгууллага, сэтгүүлчдийн тухай бус нийт монголчуудын хэвлэн нийтлэх, үг хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэх, түүнийгээ шүүн тунгаах эрх чөлөөний тухай хууль байх ёстой. Та бүхнээс тодорхой санал, судалгааг бичгээр авах хүсэлтэй байна” гэв.
Уулзалтын төгсгөлд АН-ын бүлгийн дарга болон гишүүд хэвлэлийн эрх чөлөөг хамгаалах, төрийн мэдээллийн үйл ажиллагаа болон хараат бус хэвлэл мэдээллийн байгууллагын үйл ажиллагааны заагийг тодорхой болгох, сэтгүүлчдийн хараат бус ажиллах нөхцөлийг бүрдүүлэх, иргэдийн үнэн бодит мэдээлэл авах эрхийг хангах чиглэлээр хамтран ажиллахаа илэрхийллээ.

Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэл болон мэргэжлийн байгууллагууд цаашид хуулийн шинэчлэлд салбарын нэгдсэн саналыг тусгуулах, сэтгүүлчдийн эрх, аюулгүй байдлыг хамгаалах чиглэлээр УИХ болон холбогдох байгууллагуудтай хамтран ажиллана гэдгийг онцлов.
"Хэвлэлийн эрх чөлөө бол зөвхөн сэтгүүлчдийн эрх ашиг бус, иргэн бүрийн мэдэх, мэдээлэл авах, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрхийн баталгаа" тул та бүхнийг үбх талаар дэмжижн ажиллах болно гэж УИХ дах АН-ын гишүүд хэлснээр уулзалт өндөрлөв.
Ц.Мөнх
Amlalt.mn
Сэтгэгдэл (0)
Анхаар!
Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд хариуцлага хүлээхгүй. !!!