Өнөөдөр /2026.01.12/ 11:40 цагаас Сүхбаатарын талбай дээр Монгол улсын 21 аймгийн малын эмч нарыг төлөөлж ирсэн 200 гаруй малын эмч нар цуглаж, төр засаг, олон нийтэд хандан мал эмнэлгийн салбарын нөхцөл байдал, малын эмч нарын ажлын онцлогийг танилцуулж, төрийн нэрийн өмнөөс мал эмнэлгийн салбарын үйлчилгээг малчидад үзүүлсэн атлаа хийсэн ажлын хөлс, санхүүжилтийнхээ 60 хувийг авч чадалгүй он дамжин үргэлжилж буйгаас болж зээлийн өрөнд орсон тухайгаа олон нийтэд мэдээллэж, хийсэн ажлын хөлсөө олгуулах шаардлагыг төр засаг, салбарын яам, Мал эмнэлгийн ерөнхий газарт хандан хүргүүлэхээр цуглажээ.

Тэдний тавьж буй шаардлага нь Мал эмнэлгийн салбарыг төр засаг хувьчилсан нэрээр орхигдуулснаас болж энэ салбарын бодлого бүхэлдээ алдагдаж, адаг сүүлдээ төрийн нэрийн өмнөөс мал сүрэгт вакцинжуулалт, туулгалт зэрэг мал эмнэлгийн үйлчилгээ үзүүлсэн ажлын хөлс, санхүүжилтээ авч чадахгүйд хүрч буй тул хийсэн ажлын хөлс мөнгө цаг тухайд нь авах, иргэд хөдөлмөрчдийг эрүүл аюулгүй, стандартын шаардлагад нийцсэн малын мах, сүүгээр хангахын тулд мал эмнэлгийн салбарын бодлогод төр засгаас зайлшгүй шинэчлэлт хийх болсныг мэдээлэх, дуу хоолойгоо төр засгийн анхааралд хүргэх, мал эмнэлгийн салбарын боловсон хүчнийг бэлтгэх ажлыг төрийн бодлогоор дэмжүүлэх, залуу малын эмч нарын нийгмийн тулгамдсан асуудлыг шийдвэрлүүлэх зэрэг тодорхой саналыг төр засагт хүргэхийг зорьж байгаа аж.

Дэлхий дахин Нүүдэлчин соёл иргэншлийн төв хэмээн нүүдлийн мал аж ахуйгаар нь Монгол Улсын төсөөлдөг. Нүүдлийн мал аж ахуй бол монголчуудын Үндэсний онцлог. Тиймдээ ч Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 5.5-д “Мал сүрэг бол үндэсний баялаг мөн бөгөөд төрийн хамгаалалтад байна” гэж заасан. Энэ дагуу төр засгийн зүгээс малчдыг дэмжих бодлогыг байнга авч хэрэгжүүлж ирсэн. Тухайлбал, малчдыг нийгмийн даатгалд хамруулж, нийгмийн даатгалын тодорхой хувийг төрөөс хөнгөлөх, малчидад Шинэ хоршоо хөдөлгөөнөөр дамжуулан хүүгүй зээл олгох зэргийг дурьдаж болно.

Гэтэл мал сүргийг эрүүл байлгах, элдэв халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, тарилга туулгыг цаг хугацаанд нь хийх, монгол малын удмын санг хамгаалах, өвдсөн малыг эмчлэн эдгээх зэрэг үйл хэргийг гардан хэрэгжүүлдэг, “хөдөө хөхөрч, гадаа гандаж явдаг” малын эмч нарыг төрийн бодлогоос гадуур “орхигдуулсан” гэж хэлж болох хэмжээнд хүрснийг энэ удаагийн тайван жагсаалд оролцож буй Малын эмч нар дуу нэгтэйгээр хэлж байна.

Энэхүү тайван жагсаалд 100 жилийн түүхтэй мал эмнэлгийн салбарт 50 жил тасралтгүй ажилласан ахмад малын эмч нарын төлөөлөл оролцож, төр засагт хандан салбарын бодлогод анхаарлаа хандуулах, малын эмч нарыг дэмжиж өгөхийг хүслээ.

2018 онд төрийг бодлогоор ханган ажиллах Мал эмнэлгийн ерөнхий газрыг байгуулж мал эмнэлгийн босоо тогтолцоо бий болсон. Мал эмнэлгийн ерөнхий газрын удирдлагад 21 аймгийн мал эмнэлгийн газар, 330 сумын ЗДТГ-т ажиллах хоёр мэргэжилтэн бүхий Мал эмнэлгийн тасагтайгаар үйл ажиллагаа явуулж эхэлсэн аж.

Энэ бол Монголын мал эмнэлгийн түүхэнд гарсан том ахиц дэвшил. Мал эмнэлгийн бодлогыг ингэж босоо тогтолцоогоор явуулж байгаа ч малчны хотонд төрийн мал эмнэлгийн үйлчилгээ буюу гоц халдварт болон халдварт өвчний вакцинжуулалтыг хувийн мал эмнэлгийн нэгжүүд жил бүр төртэй гурвалсан гэрээ байгуулж гүйцэтгэдэг ирсэн.

Гэтэл хувийн мал эмнэлгийн нэгжүүдийн нийт орлогын талаас илүү хувийг бүрдүүлдэг дархлаажуулалтын үйлчилгээний хөлс гэрээний дагуу хугацаандаа орохгүй ихэнхдээ хүлээгддэг байна.

Үүний улмаас малын эмч нарын хийсэн ажлын хөлс болох 2025 оны дархлаажуулалтын үйлчилгээний төлбөр нь 2025 оны арванхоёрдугаар сарын 31-нд Төрийн сангаас татагдаж он дамжсан үйл явдал болсон юм.

Тиймээс зөвхөн тарилга, үйлчилгээний төлбөр төдийгүй төртэй хийсэн гэрээний үүрэг нь биелэгдэхгүйгээс хувийн мал эмнэлгийн нэгжүүд өсөж дэвжихгүй, байнга урд хормойгоороо хойд хормойгоо нөхсөн байдалтай яваа нь байдлыг бүр дордуулж байгаа тул тулгамдаж буй асуудлуудаа шийдвэр гаргах түвшинд хүргэхээр малын эмч нар Сүхбаатарын талбай дээр цуглажээ.

Ц.Мөнх

Amlalt.mn