Польшийн Ерөнхийлөгч айлчлав. Энэ хүрээнд хоёр улсын бизнесчдийн форум болов. Мөнөөх ёслол арга хэмжээнд тавигдсан самбар дэлгэц дэх үг хэллэгийн алдааг цахимаар шүүмжлээд л байна. Аргагүй дээ.
Гадаад яам, зохион байгуулагчдын л ширхэг харагдаж байгаа юм. Гадаад яам ер нь балчигтайхан л байгааг хэн хүнгүй гадарлаж л байна. Өчигдөр зарим улс оронд Элчин сайдаар суухаар болсон хүмүүсийг нэрлэж, тэд нийгмээр хэлэлцэгдэж байна.
Үндэсний хөгжлийн газрын даргаар ажиллаж байсан Б.Баярсайхан гэдэг хүн Япон оронд суухаар болсон бололтой. Д.Сумъяабазарыг л дагасан хүн байдаг. Уул уурхайн сайд байхад Таван толгойн ТУЗ толгойлж, Үндэсний хөрөнгө оруулалтын банкны хувьцаа эзэмшигч, захирал явсан хүн.
Үндэсний хөгжлийн газар бол хөрөнгө оруулалт, эдийн засгийн төсөл, концесс эрхэлсэн ажлыг барьж байсан. Тэр хүн үнэндээ л нэг тиймхэн байсаныг хувийн хэвшлийнхэн, гадагш дотогш харьцаж юм хийх гэсэн хүмүүс бүгд мэднэ. Шийдвэргүй, “суусан” л хүн байсан. Баярсайхан энэ төслийг босгоод ирсэн юмаа гэх жишээ үгүй.
Япон бол Монголын онцгой харилцаатай улс. Манай оронд энэ улсын оруулсан ач тус, хөрөнгө оруулалт, олон талт ажиллагаа их. Ядахдаа, өмнө нь эл улсад сууж асан элчин сайд С.Хүрэлбаатар гуайн дайтай дорвитой хүнийг томилж болоогүй юм байх даа гэж халагламаар.
Эзэн Чингис хаанас улбаатай алтан аргамжийн бодлогоо манай улс эргэн харж, Элчин сайд нарынхаа асуудлыг нэн шинээр анхаарах цаг нэгэнт болсон. Дэвшүүлэн томилох субъектүүд, эрхтнүүд элчин, консул нарыг томилохдоо онцгой анхаарах хэрэгтэй.
АНУ-д гэхэд нэг үүргэвтэй аялагчийг томилоод л явуулсан. Ө.Батбаяр гэж авъяастай аялагч байснаас, алдартай дипломатч байгаагүй. Японд эдүгээ яг энэ үлгэрээр томилгоо хийж байх шиг байна.
Элчин сайд, консул гээд Монголын алтан аргамжийг баригчид, хор найруулгын, барьцааны, өгөө авааны, улс төрийн эрх ашгийн алба хаагчид огтоос баймааргүй байна. Энэ бол улс үндэстнээ л доромжлон тохуурхаж байгаагийн л илэрхийлэл.
Элчин сайд нар, алтан аргамжийн эрхтнүүд, эдүгээ цагт улс орныг тухайн томилогдсон улс орондоо өндрөөр таниулагч, хөрөнгө оруулалтыг нөр их татагч, улсын гадаад бодлогын шидээвэр эрх ашгийг нэгдүгээр асуудал болгон мөрдөж, улсдаа тус нэмрийг бодитой бий болгогчид баймаар байдаг.
Гэтэл эдүгээ манайхаас томилогдогсод цүнх баригчид, долдой нар, өвгөн улс төрчид, амаа хаалгагсад, өрөө даруулагчид, хэл амаараа түрий барин алба нэхэгсэд болоод удаж байгааг Монголын жирийн ард, жишиг сэхээтнүүд, эрүүл шалгарал хүсэгчид хараад дотор нь муухайрч, жигшин зэвүүцэх нь нийтийнх болсон.
Тэдний зарим нь дипломат эрх ямбаа ашиглан хил гаалиар татвараас нууж бараа бүтээгдэхүүн гаргах гэж байгаад илчлэгдэж нүдний булай болсон нь ч бий.
Өмнөд хөрш БНХАУ-д гэхэд зүгээр л нэг Онцгойгоос төрсөн генерал сууж байгаа. Ингэж ойрын, улс төрийн багахан эрх ашгаар холын, үндэс улсынхаа эрх ашгийг аргацааж, гаргуунд нь хаямааргүй байгааг Элчин сайдад нэр дэвшүүлэгсэд ойлгоосой билээ.
Өнөөдөр манай улс эдийн засаг нэн тааруу. Зээлжих зэрэглэл доорд. Хөрөнгө оруулалт зогсонги. Нүүрс, зэс гэсэн хоёрхон баялагаар улс амьдарч байгаа.
Эдийн засгийн өчнөөн солонгорол хүлээгдэж байна. Хөгжлийн эрчим хүч таг. Ийм байхад үйлс, үйлдлээрээ олигтой бус хүмүүсийг гадаад оронд Элчин сайдаар томилоод байгааг үнэндээ ойлгомгүй. Оюу толгой төслийг хөдөлгөсөн шиг боломжийг эрсэн, олсон, хөрөнгө оруулалт татсан, хөдөө аж ахуйн түүхий эд боловсруулах парк, үйлдвэрийн төслийн санхүүжилт босгож чаднаа гэсэн ам өчгөөр томилгоо хийхэд юуны буруу байх билээ.
Тийм л эрх ашиг Монголын эрх ашиг биз дээ, энэ чинь. Улсаараа дүүрэн популистууд, улсаа тоногсод, тэднээсээ л албаас албанд угсруулж томилоод, бидний нүүр царай энэ гэсэн шиг илгээгээд байвал манай нэр хүнд шорооноос үл сална.
Элчин сайд нар гэдэг чинь Х.Бэхбат шиг, Ж.Энхсайхан шиг, Б.Энхмандах шиг, Р.Болд, С.Хүрэлбаатар нар шиг зангарагтай дипломатчид байдагсан даа.
Б.БАЯР
Амлалт.мн
