Монгол Улсын Их Хурлын даргын ОХУ-д хийсэн айлчлалтай холбоотой зарим асуудал олон нийтийн анхаарлыг татаж байна. Төрийн өндөр дээд түвшний албан тушаалтан гадаад улсад албан ёсны айлчлал хийх нь зөвхөн хоёр улсын харилцааны асуудал төдийгүй Монгол Улсын нэр хүнд, тусгаар тогтнолын илэрхийлэл байдаг.

Иймд айлчлалын зохион байгуулалт, дипломат протокол нь онцгой ач холбогдолтой.

Албан ёсны айлчлалын үеэр хүлээн авагч улсын зүгээс хүндэт харуул жагсаах, улаан хивс дэвсэх, зохих түвшний албан тушаалтан угтан авах зэрэг нь олон улсын дипломат жишигт тооцогддог.

Гэтэл УИХ-ын дарга Н.Учрал ОХУ-д албан ёсны айлчлал хийх үеэр улаан хивс, хүндэт харуул, үлээвэр хөгжимгүй угтсан нь айлын тал манай улсын парламентын даргад үзүүлж байгаа хандлага гэж харж болохоор байна.

Албан ёсны айлчлал байсан атал угталтын түвшин зохих хэмжээнд байгаагүй нь ОХУ, Монгол Улсын төрийн өндөр албан тушаалтны статусыг үл хүндэтгэсэн мэт нийтэд ойлгогдохоор байна.

Гадаад айлчлалыг бодлогын түвшинд зохион байгуулах үүрэг Гадаад харилцааны яаманд байдаг. Харин тухайн улсад суугаа Элчин сайдын яам айлчлалын бэлтгэлийг хангах, протоколын гүйцэтгэлийн нарийвчилсан зохицуулалтыг хариуцдаг.

Иймээс айлчлалын үеэр гарсан аливаа зохион байгуулалтын доголдолд холбогдох байгууллагуудын хариуцлагын асуудал яригдах нь зүй ёсны хэрэг юм.

Түүнчлэн ОХУ-ын зарим хэвлэл, мэдээллийн хэрэгслээр Монгол Улсын парламентын дарга Ням-Осорын Учралыг угсаа гарлын хувьд ОХУ-ын Буриад иргэний үр удам, тэндээс Монгол нутагт нүүж ирсэн зэргээр тайлбарласан мэдээлэл гарсан нь Монгол улсын тусгаар тогтнолын утга агуулгыг бүдгэрүүлсэн, УИХ-ын даргыг үл тоосон гэж хэлж болохоор байна.

Хэрэв ийм агуулга албан ёсны сувгаар гарсан бол дипломат шугамаар тодруулга, шаардлага тавих нь зүйтэй.

Мөн дээр нь айлчлалын үеэр намируулсан төрийн далбаан дах соёмбын дүрс буруу байсан.

Төрийн далбаан дах алтан соёмбын ГУРВАЛЖИН ДҮРС бол жад сумны гилбэрийг дүрсэлсэн бөгөөд үзүүрийг доош харуулсан нь улс руу гаднаас халдах дайсныг дарах бэлгэдэлтэй атал УИХ-ын дарга Н.Учралыг ОХУ-д айлчлах үеэр Монгол төрийн далбаан дах соёмбын хөл дэх гурвалжин дүрсийг дээш харуулсан байдлаар дүрсэлсэн нь хэдий санамсаргүй, жижиг алдаа мэт боловч бэлэгдэл талаасаа “ёр дуудсан, мууг зөгнөсөн, монголыг дотроос нь дайсагнуулах” утгыг илэрхийлсэн гэж хэлж болохоор байна.

Протоколын шинжтэй алдаа гарсан бол энэ нь мөн л дипломат ёсны хүрээнд хөндөгдөх ёстой төдийгүй Монгол Улсаас ОХУ-д суугаа Элчин сайд Ө.Энхтүвшингийн шууд хариуцлагатай холбогдох тул эрхэлсэн ажилдаа ноцтой алдаа гаргасан Элчин сайд Ө.Энхтүвшинг яаралтай эгүүлэн татвал таарна.

Төрийн бэлгэ тэмдэг бол тусгаар тогтнолын илэрхийлэл учраас ийм алдааг үл тоомсорлож ХЭРХЭВЧ болохгүй.

Эдгээр нөхцөл байдлыг харгалзан үзвэл Гадаад харилцааны яам, ОХУ-д Монгол улсаа төлөөлөн суугаа Элчин сайдын яам айлчлалын зохион байгуулалт, бэлтгэл ажлыг хангалттай үнэлэгдэх хэмжээнд хийж чадаагүй байна гэж дүгнэхэд хүрч байна.

Хэрэв алдаа, хариуцлагагүй байдал тогтоогдвол зохих шатанд нь хариуцлага тооцох асуудлыг УИХ-ын чуулган, Үндэсний аюулгүй байдлы хуралдаан болон Засгийн газрын хурлаар асуудлыг оруулж хариуцлага ярих ёстой.

Гадаад бодлого бол зөвхөн дипломат яриа хэлэлцээ төдий бус, Монгол Улсын нэр хүнд, тусгаар тогтнолын илэрхийлэл, баталгаа байдаг.

Иймээс төрийн дээд түвшний айлчлал бүрийг өндөр хариуцлагатай, мэргэжлийн түвшинд зохион байгуулах ажилд НОЦТОЙ хариуцлага алдсан ГХ-ийн сайд Б.Батцэцэгт мөн хариуцлага ярих цаг болжээ.

Ц.Мөнх

Amlalt.mn