Монгол Улсын дээд шүүхийн Эрүүгийн хэргийн танхимын нийт шүүгчийн 2025 оны 10 дугаар сарын 27-ны өдрийн хуралдаанаас Иргэний зориг ногоон намаас ирүүлсэн намын дүрмийн шинэчилсэн найруулга, хөтөлбөрийг бүртгүүлэх өргөдлийг хэлэлцээд Улс төрийн намын бүртгэл хөтлөх журмын 2.10 дахь хэсэгт заасны дагуу буцаахаар шийдвэрлэв.

Улс төрийн намын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлд намын дотоод зохион байгуулалт, үйл ажиллагааг ардчилсан зарчимд нийцүүлэх, гишүүдийн сонгох, сонгогдох тэгш эрхийг хангахыг шаардсан.

Гэвч Иргэний зориг ногоон намын дүрмийн зарим заалт энэ шаардлагыг зөрчсөн, намын удирдлагын эрх мэдлийг нэг хүнд төвлөрүүлэх замаар дарангуйллын шинж бий болгож байгааг шүүх тогтоосон байна.

Шийдвэрийн хүрээнд дүрмийн шинэчилсэн найруулгаас илрүүлсэн гол зөрчлүүдэд намын гишүүдийн оролцоог хязгаарлах, хяналтын байгууллагын сонголтыг төвлөрүүлэх механизм оржээ.

Тухайлбал, зарим заалтын дурдвал улс төрийн намын хуульд нийцэхгүй байдал илэрсэн:

Дүрмийн 22.1.4 заалт: "Хяналтын Зөвлөлийн даргыг сонгох, гишүүн орон гарсан тохиолдолд түүний оронд санал болгосон гишүүнийг хэлэлцэж шийдвэрлэх, эгүүлэн татах."

Энэ заалт нь хяналтын байгууллагын (Дүрмийн хороо) бүрэлдэхүүнийг төлөөллийн төв байгууллага (Үндэсний хороо) нууц санал хураалтаар сонгох ёстой (Улс төрийн намын тухай хуулийн 16.5) байхад зөвхөн даргыг сонгодог, орон гарсан тохиолдолд "санал болгосон" гишүүнийг хэлэлцэх гэжээ.

Хэн санал болгохыг тодорхой заагаагүй, чөлөөлөх механизм байхгүй нь гишүүдийн нэр дэвших эрхийг хааж, дотоод ардчиллыг зөрчиж, эрх мэдлийг дарга эсвэл Улс төрийн зөвлөлд төвлөрүүлэх дарангуйлалын шинжтэй байна.

Дүрмийн 28.1.8, 28.1.9 заалтууд: Намын дарга намын удирдлагын багийг Үндэсний хороонд санал оруулна, Намын дарга аймаг, нийслэл, дүүргийн намын даргыг батламжилна.

Эдгээр заалтаар дарга өөрийн үзэмжээр удирдлагын баг (дэд дарга, нарийн бичгийн дарга) болон орон нутгийн дарга нарыг "батламжилна" гэж заасан нь анхан шатны байгууллагын гишүүдийн сонгох, сонгогдох тэгш эрхийг үгүйсгэжээ. (Улс төрийн намын тухай хуулийн 8.1, 20 дугаар зүйл). Энэ нь орон нутгийн төлөөллийг сулруулж, эрх мэдлийг даргад төвлөрүүлэх замаар намын дотоод ардчиллыг алдагдуулсан, дарангуйллын шинжтэй үйл ажиллагааг бий болгож байна.

Шийдвэрийн дагуу Иргэний Зориг ногоон намын удирдлага дүрмийг дахин шинэчилж, хуулийн шаардлагыг бүрэн хангасан өргөдлийг Улсын дээд шүүхэд дахин ирүүлэх боломжтой.

Amlalt.mn