Нийгмийн бодлого, хөгжил судалгааны хүрээлэнгээс "Шийдвэр гаргах түвшинд эмэгтэйчүүдийн оролцооны талаарх олон нийтийн төсөөллийн судалгаа II"-г өнөөдөр Пума имперал зочид буудалд танилцууллаа.
2021 онд энэ судалгааг зохион байгуулсан. Гурван жилийн дараа нөхцөл байдал хэрхэн өөрчлөгдсөн талаарх үр дүнг энэ өдөр танилцуулж байна. Өмнөх тайланд долоон аймгийн 24 сумыг хамарчээ. Энэ удаагийн судалгаа зургаан дүүргийг нэмж 1006 хүнээс таван сарын хугацаанд судалгааг авсан байна.
Судалгаанд 46 хувь нь эрчүүд, 56 нь эмэгтэйчүүд оролцсон. Судалгаанд шийдвэр гаргах түвшинд яагаад эмэгтэйчүүд улс төрд цөөн байдаг, төрд эмэгтэйчүүд нэг нэгнээ дэмждэг эсэх зэрэг асуулга багтжээ. Парламентэд эмэгтэйчүүдийн оролцоо 17.1 хувь байгаа нь хангалттай юм уу гэдэгт эрэгтэйчүүд харин хангалттай гэдэг хариултыг өгсөн байгаа юм. Эмэгтэйчүүд бол хангалтгүй гэдэг хариултыг сонгосон байна. Энэ судалгаа нь эрэгтэйчүүд төрийн шийдвэр гаргах түвшинд эмэгтэйчүүдийг дэмждэггүй юм байна гэдгийг тодорхойлжээ.
Төсөөллийн судалгааны дүнгээс харахад, сүүлийн 33 жилд төрийн шийдвэр гаргах түвшинд эмэгтэйчүүдийн оролцоо маш бага хэвээр байгаа. Эрэгтэйчүүд эмэгтэйчүүдийг нийгэм дэх гэр бүл, ээжийн үүргээ л гүйцэтгэх нь чухал. Улс төрд оролцож байх нь төдийлөн шаардлагагүй гэж дүгнэсэн. Энэ үзэл, хандлага бол одоо цагт маш харамсалтай дүн юм гэж онцоллоо.
Энэ уулзалтаар
-Жендерийн хэвшмэл үзэл
-Улс төр дэх эмэгтэйчүүдийг дэмжих байдал
-Шийдвэр гаргах түвшинд төлөөлөл, нөлөөлөгч хүчин зүйлсийн талаарх үзэл бодол,
-Квот тогтоох аргын талаарх мэдлэг, хандлага
-Улс төрийн манлайлагчаас хүлээх хүлээлт гэсэн дэд сэдвийн хүрээнд голлох үр дүн болон олон нийтийн ойлголт, хандлагыг сайжруулахад чиглэсэн арга хэмжээний зөвлөмжийг танилцуулж, судалгааны үр дүнг цаашдын үйл ажиллагаанд ашиглах боломж, арга замын талаар хэлэлцлээ.
Энэ үеэр Жендерийн үндэсний хорооны Нарийн бичгийн дарга бөгөөд ажлын албаны дарга Т.Энхбаяраас тодрууллаа.
-Парламентад шийдвэр гаргах түвшинд эмэгтэйчүүдийн оролцоо болон квот бага учраас нийгэмд тулгардаг зарим асуудлууд бодитой шийдэгдэхгүй байна. Та санал бодлоо хэлнэ үү?
-Үе үеийн эмэгтэйчүүд нийгмийн бүхий л асуудалд дуу хоолойгоо өргөсөөр ирсэн. Жишээ нь, эмэгтэйчүүд архи, тамхи, мансуурлах бодисын хэрэглээний асуудлыг хөндөж ярихад, ажил унадаг.
УИХ-д суудаг эрэгтэйчүүд эмэгтэйчүүдийн яриад байгаа асуудалд “хаалгач”, ашиг сонирхлын зөрчилтэй ханддаг учир дэвшүүлсэн зарим ажил унадаг гэж бид үздэг. Эмэгтэйчүүд эдийн засаг, байгаль орчин, эдийн засаг зэрэг олон чиглэлийн асуудлаа ч ярьсаар байдаг. Бид сонгуульд нэр дэвших хүмүүсийн тоонд эмэгтэйчүүдийн тоог нэмэгдүүлэх зайлшгүй шаардлагатай.
Нийгэм, гэр бүлийн үүрэг хариуцлагыг хамтдаа шийдэж, улс орны асуудалд шийдвэр гаргахад эмэгтэйчүүд оролцоно. Тэнцвэртэй төлөвлөлтөөр бид оролцож, ажиллана. Монгол Улс хүн ам цөөтэй ч хөгжлийн асуудалд Сингапурын хөгжлийг ярихгүй шүү дээ.
Төрийн түвшний шийдвэр гаргалтанд эмэгтэйчүүд оролцохгүй байгаа нь өнөөгийн нийгэм бидэнд ээлгүй байна. Одоо шат дараалалтай ажлыг цогцоор нь хийх ажил чухал юм. Эрх зүйн системийн хувьд бид дэвшил гаргасан. Сонгогч эмэгтэйүүд эмэгтэйчүүдээ дэмждэг асуудлаа бодитоор гаргах, сонгогчдын дунд байгаа хэвшмэл ойлголтоо бага багаар нь арилгах хэрэгтэй.
-Сонгуулиар эмэгтэйчүүд гишүүдийн тоог нэмэгдүүлнэ гэж амалсан. Тойрог томрох гэж байна. Парламентад гишүүдийн квот нэмэгдүүлвэл шинэ парламентын дүр зураг танд ямар харагдаж байна вэ?
-Сонгуулиар эмэгтэй гишүүдийн тоог нэмэгдүүлнэ гэж ярьж байгаа.126 тоо бол Парламентын нийт гишүүд. 78 бол тойргийн нийт тоо. 78 дээр хамгийн багадаа 30 хувьд эмэгтэйчүүдийн квот байна. ХҮН Нам сонгуульд 50:50-ыг дэвшүүлнэ гэж зарласан. 76 дотор 13 нь 26 болвол бид ахиц гаргалаа гэж үзнэ.
Бид Парламентад 126 гишүүдээс хамгийн багадаа 38 эмэгтэйчүүдийг сонгож байж нийгмийн асуудал шийдвэрлэх түвшинд хүрнэ. Бүх талын хамтын ажиллагаа их чухал. Дэвшүүлж байгаа процесс сонгогдоно гэдэг баталгаа биш юм. Иймээс Парламентад эмэгтэйчүүдийн оролцоог нэмэгдүүлэх зайлшгүй шаардлагатай гэж бид бүх түвшиндээ ярьсан.
-УИХ-ын эмэгтэй гишүүдийн мөрийн хөтөлбөр, тойрогтоо амалсан ажлуудын хэрэгжилтэнд танайх ямар судалгаа явуулсан бэ?
-2012 онд Парламентад анх 11 эмэгтэй гишүүдтэй бүлэг орж ирсэн. Манай хороо 2012-2024 оны хооронд ажилласан УИХ-ын эмэгтэй гишүүдийн хийсэн ажлын дүн шинжилгээний тайланг гаргасан. Жендэрийн үндэсний хорооны вэб сайтад байгаа.
Б.БАЯРМАА
