Нийгмийн бодлого, хөгжил судалгааны хүрээлэнгээс "Шийдвэр гаргах түвшинд эмэгтэйчүүдийн оролцооны талаарх олон нийтийн төсөөллийн судалгаа II"-нд ажилласан юм.
Социологийн судлаач Ц.Одгэрэлтэй эмэгтэй гишүүдийн шударга ёс зүй болон аль салбарын эмэгтэйчүүд сонгуульд нэрээ дэвшүүлээсэй гэж иргэд хүсэн хүлээж байгаа талаар тодрууллаа.
-Одоогийн УИХ-ын эмэгтэй гишүүд шударга ёсны төлөө зоригтой, ил тод ажиллах эр зориг сул байна. Жишээ нь, төрийн өндөр зарим албан тушаалтан ашиг сонирхлоо ашиглаж, гадаадад үл хөдлөх хөрөнгөө байршуулсан талаар Америкийн шүүхээр шалгагдаж байна. Иймэрхүү асуудлаар зарим улс төрч Монголын шүүхээр шалгагдсан. Энэ талаар эмэгтэй гишүүд үзэл бодол, санал хүсэлтээ бараг илэрхийлдэггүй. Та судлаач хүний хувьд эмэгтэй гишүүдийн энэ төрх байдалд санал бодлоо хэлнэ үү?
-Би судлаач хүн. Энэ асуудалд судалгаа хийгээгүй, нотлогдсон баримттай мэдээлэл байхгүй учир тодорхой санал бодлоо хэлэх боломжгүй байна. Таны ярьж байгаа асуудалд нийгмээрээ сошиал орчин болон хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл, бусад хэлбэрээр үзэл бодлоо илэрхийлдэг.
Харин судалгаагаар иргэдтэй уулзаж явж байхад улс төрчидтэй холбоотой сөрөг мэдээлэл яригддаг. Улс төрчийн бүх хэлж ярьж байгаа сэдэв, мөн тэд зүй бус үйлдэл хийхэд олон түмэнд таатай бус байдлаар нөлөөлдөг байна. Хүмүүсийн санах ойд тэр сөрөг мэдээлэл удаан хугацаанд хадгалагдсан байдаг.
Би 5-10 жилийн өмнө судалгааны ажлаар явж байхад УИХ-д байсан зарим эмэгтэйчүүдэд холбогдох зүйлсийг иргэд дурдаж байсан. Энэ нь цөөнх болсон эмэгтэй гишүүдэд фоксолсон таагүй үг яриа, ашиг сонирхол олон нийтийн ой санамжинд илүүтэй үлдсэн байх юм. Бидэнд 2024 он сонгох эрхээ эдлэх чухал үе тохиож байна. Сонгогч олон түмэн нэлээн их судалгаатай, мэдээлэлтэй, нотолгоонд тулгуурлаж сонголтоо хийх шаардлагатай.
-Шийдвэр гаргах түвшинд эмэгтэйчүүдийн оролцоог нэмэгдүүлэх шаардлагатай гэж иргэд үзэж байна. Таны бодлоор 30 хувийн квот хангалттай санагдаж байна уу?
-Одоо Парламентын гишүүдийн 17 хувь нь эмэгтэй гишүүд байна. 2023 онд Улс төрийн намуудын болон Сонгуулийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулсан. Нэг ёсондоо цөөнх болж буй гишүүдийн хамгийн бага тааз нь 20 хувийн квот байсан.
Харин одоо энэ квотийг 10 хувиар нэмэгдүүлсэн. Хуулиараа сонгуулийн тогтолцоо өөрчлөгдлөө. Тиймээс Парламентад дор хаяж 40 орчим эмэгтэй гишүүд дэвшигдэх болов уу гэсэн хүлээттэй байна.
-Парламентад улс төрийн нам дагасан эмэгтэйчүүд гишүүд болдог. Одоогийн сонгуулийн 30 хувийн квотод аль салбарын эмэгтэйчүүд дэвшигдээсэй гэж иргэд хүсэн хүлээж байна вэ?
-Та бидний анхаарсан асуудлыг асууж байна. Энэ асуудлыг судалгааны үр дүнгээс авч үзэхэд өндөр боловсролтой гэдэг үзүүлэлт улс төрчдөөс хүлээх чанарт ямагт байдаг. Мөн багш, эмч, эдийн засагч мэргэжлийн хүмүүсийг иргэд хүсэн хүлээж байгаа нь ажигласан. Улс төрийн намууд энэ шалгуурт өндөр хариуцлагатай хандах хэрэгтэй.Улс төрийн сонгууль бол хөрөнгө санхүүтэй холбоотой. Алслагдсан аймгуудад байдаг эмэгтэй хүмүүс өөрсдийгөө таниулахад нь дэмжих ажлыг зөв хуваарилах ёстой.
Иргэд шударга ёсыг тогтоох, хээл хахуулийг бууруулах, орон нутгаа хөгжүүлэхэд хувь нэмрээ оруулах, судалгаа, нотолгоотой бодлого шийдвэрийг гаргадаг хүмүүсийг сонгоосой гэж хүсч байна. Би ч бас судлаачийн хувьд ийм хүмүүсийг л хүсч байна.
-Судлаач хүн бол эмчээс илүү олон талын сэдэв, асуудал судладаг учир олон талын мэдээлэлтэй, нийгмийн оролцоо ихтэй байдаг. Иймээс нэг судлаач ч гэсэн эмэгтэй гишүүдийн тоонд багтаасай?
-Тийм. Улс төрийн намуудад болон иргэний нийгмийн байгууллагуудад бид олон талт судалгааны үр дүнгүүдээ танилцуулж тараах үүргийн дагуу ажилласаар байдаг.
Б.БАЯРМАА
