Булган аймгийн Сайхан сумын төвөөс зүүн зүгт 20 гаруй км зайд оршдог Нарийн хүрэмт хэмээх газарт Уйгурын үед хамаарах дөрвөн хүн чулуу бүхий цогцолбор дурсгал байдаг.

Энэхүү дурсгал нь Түрэгийн үеийн олон цогцолборт нийтлэг байдаг хашлага болон зэл чулуугүйгээрээ онцлог бөгөөд нэг дор эмх цэгцгүй байрласан цөөн тооны чулуун байгууламжтай. Хүн чулуунуудын хоёр нь босоо байрлалтай, нөгөө хоёр нь хэвтээ байсан бөгөөд хожим тойруулан газарт зоож хашсан байна.

Хүн чулуунуудын дундаас нэг нь хэмжээ, хийц дүрслэлийн хувьд онцгой ялгардаг. Түүнийг уртавтар хавтгай чулуугаар хүний дүрс гарган сийлж, босоо байдлаар байрлуулсан бөгөөд толгойн дээд хэсэг хажуу талаасаа эмтэрч унасан байна. Нүүр нь өргөн, дугуй хэлбэртэй, хацрыг тод төвийлгөн гаргасан бөгөөд нүдний доогуур нарийн зураас татжээ.

Мөн хоёр гараа цээжин дээрээ авч, дэлбэн амсартай, цүлхэн бөөртэй, бөөрөнхий ёроолтой ваар барьсан байдлаар дүрсэлсэн байна. Гарын сарвуу болон хурууг тодруулан сийлээгүй бөгөөд баруун ташаанд нь дугуй хэлбэрийн хавтага дүрсэлжээ. Хувцас, бүсний хийц тодорхой бус, цулгуй байдлаар урласан байна. Энэхүү хүн чулуу нь газрын гадаргаас 163 см өндөр, мөрний өргөн нь 43 см хэмжээтэй ажээ.

Бусад гурван хүн чулуу нь дээрх гол хүн чулууг тойрон байрласан байдалтай бөгөөд нэг нь түүний баруун өмнө талд газарт зоогдсон, үлдсэн хоёр нь сул хэвтээ байрлалтай байна. Эдгээр нь хэмжээ, хийц, дүрслэлийн хувьд ойролцоо бөгөөд өндөр нь 74-90 см, өргөн нь 25-28 см ажээ. Эдгээр гурван хүн чулуунд хүний зөвхөн нүүрийг дүрсэлсэн бөгөөд гурвуул нарийхан, хавчигдуу хэлбэрийн нүүртэй. Нүдийг тойруулан зураас татаж, урт гонзгой хэлбэр гаргасан бөгөөд дундаас нь хамрын шугамыг шулуун үргэлжлүүлэн дүрсэлжээ. Самсааг өргөн, сартгар байдлаар харуулсан бол амыг хонхор зураасаар, эрүүний доод хэсгийг хагас дугуй хэлбэрийн зураасаар илэрхийлсэн байна.

Эх сурвалж: Montsame.mn