Харвардын коммунист. Баабар анх ийн нэрийдэж нийтлэл бичсэн. Харвард төгсөж ирээд сонгож, карьерээ эхлүүлсэн нам нь МАХН. Харвардын агуулга, боловсрол, түгээмэл үзэл санааны иш үндэс талаас нь үзвэл эл сонголтыг нь тухайн үед шүүмжилж, нийгмийн нөлөө бүхий нийтлэлчийн хувиар “гоморхол” ч байсан уу гэмээр нийтлэл бичсэнээр ойлгогддог.

Тэгээд ч Цэндийн Мөнх-Оргил боловсролтой оргил сэхээтэн боловч, хуучинсаг, коммунист хэлбэршлээр улс төрд явж ирэв бололтой дог. Тээр жил, 2008 оны сонгуулийн үймээн самууны үеэр таван хүн амь үрэгдсэн. Мөнхүү үед мань Ц.Мөнх-Оргил Хууль зүйн сайд хийж, ааг бяр амтагдсаж асан үе. Гадаад яам дээр билүү дээ, хэвлэлийн бага хурал хийж, тавын таван хүн амь үрэгдээд байх үед, Ц.Мөнх-Оргил их өөрөөр мэдээлэл, мэдэгдэл хийж олны эгдүүг хүргэж байв.

Нэрт сэтгүүлч Г.Жамьяан мөнөөх хэвлэлийн хурал дээр Хууль зүйн сайдын мэдээлэл хандлагад харамсаж байгаагаа өгүүлээд, ихээхэн шүүмжилж, угаас коммунист үзэл хандлагад баахан таагүй мөнөөх сэтгүүлч игзаар уцаараараа цөөнгүй нийтлэл бичиж, Ц.Мөнх-Оргилыг гэгээтэй харах агуулгыг багагүй бууруулж нийгэмд “хадгалуулсан”.

Цэндийн Мөнх-Оргил бол сурсан мэдсэний хувьд ч, үзсэн харсан, уншсан дуулсаны хувьд Монголынхоо улс төрд илүү улс төрч л дөө. Гэвч түүний ид бах тийнхүү найман оны үйл явдал, бусад дам шалтгаануудаар суларч, бий байгаа бяр хүчнийхээ жагсах үед манлайллыг үзүүлж, оргил, өндөрлөг үл эзлэв.

Аятайхан сэхээтэн, тогтсон хууль тогтоогчийн хувиар явсаар жаран нас хэвийгээд эхлэх шиг. Гурав дөрвөн удаа УИХ-д сонгогдов, мөн гурав дөрвөн удаа сайд хийв. Геополитик, дэлхийн улс төрийн үйл явц, тэр дунд бид хэрхэх, олон улсын харилцаа зэргээс аваад үзэхэд Ц.Мөнх-Оргил өндөр өө өндөр. Том. Ноднинхон эл агуулгаар ярьсан үндэслэл, төсөөлөл, гаргалгаа зэргийг нийгэм өндрөөр хүлээн авч байв. Гэвч энэ том, энэ хүлээн зөвшөөрөгдөх агуулгаараа олигтой том мэтгэж чадсангүй. Ерөнхий сайд болж болох хүнд нэрлэгддэг. Энэ нь ч байж болох л хүлээлт байсан. Гэвч эдүгээ энэ хүнээс тэрхүү наалдал, хүлээлт алсарч буй байх аа даа. Наяад оны дүү нар нь нам засгийг толгойлж,

Ц.Мөнх-Оргил нарынхаа үгийг тийм сонсголонтойгоор “авахаа” байсан бололтой. Учир нь тэрбээр ийм чигийн үг хандлага, “үгийг тоохгүй юм билээ дээ, сонсохгүй юм билээ” гэх маягийн туниа гоморхолт “өвгөнлөг” үг хэлэх болсон гэлцэх. Харвард төгссөн Ц.Мөнх-Оргил нийгмийн хүйсийн тэгш төлөөллийг хууль тогтоох байгууллагад жигд байгуулахад дэмжлэг өгч болохоор л.

Гэвч мань “аварга” өчигдөр, уржигдар Сонгуулийн хууль дээр эсрэгээр нь л кнопдоод байгаа нь нийгэмд зүй ёсоор шүүмжлэгдэн гоочлогдож байна. УИХ дахь хамгийн их хадгаламжтай баян гишүүнээр мэдээлэгдэж байна лээ. Мэдлэг боловсрол, эд хөрөнгөөр баян шигээ баян сэтгэлгээг үзүүлэхгүй л байна гэсэн үг. Тийм ч болохоор нь тэгдэг юм уу, үг яриа нь “авагдахгүй” байна гэж тийнхүү гомдоллоод байгаа зэрэг нь өөрийн нь зөвшөөрөгдлөөс хамаарч байгаа биз.

Ц.Мөнх-Оргил хууль тогтоогчийн үүднээс аваад үзэхэд үнэлгээ өндөр. Түүний хуулийн мэдлэгийн зэвсэглэл, ноот өвч учраас аргагүй биз. Х.Нямбаатар, Н.Учрал нарт хааяа ахархаж, буурилхаж, туршлагаар зодон хэлж байгаа үгс нь төгс л онож харагддаг. УИХ-д хэрэгтэй хүн мөн үү гэвэл мөн л дөө.

Гэхдээ эдүгээ энэ хүний талаарх нийгмийн ерөнхий байц, тогтооц бол байсан ч, байгаагүй ч эс үгүйлэгдэх төлөвт шилжсэнд байна. Өөрөө ч тэр шилжилт, үгүйсгэгдэлд дасанги болж, заримдаа адайрладаг болж байх шиг байна. Улс оронд бий болсон завхрал, нүүрсний дөчин их наядын хулгайн асуудлаар дорвитой дуугарахгүй л байгаа хүн. Хулгайд талтай биш байдаг байлгүй дээ.

Хуулиа мэдэх хүн. Ингээд суларсхийгээд л, нийгмээс ирэх хүлээлтийг зөнгөөрөө бүдгэрүүлээд байгаа л гишүүн. Цаашдаа энэ хүн яаж ийгээд намаасаа дэмжлэг ввч сонгуульд дахин өрсөлдөнө гэх байх, гэвч ард түмэн түүнд ахин итгэл үзүүлэхгүй л болов уу.

З.БАЯР

Amlalt.mn