“Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн оролцоог хангах, үйлчилгээг сайжруулах төсөл”-ийн хүрээнд нэлээд хэдэн аймагт Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүний хөгжлийн төвүүд үүдээ нээж, үүнийг дагаад тусгай хэрэгцээт хүмүүст зориулсан үйлчилгээ, хэрэгцээг хангасан ажлууд нэмэгдэж байна.
Хэдхэн хоногийн өмнө Дундговь аймгийн төвд Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүний хөгжлийн төв үүдээ нээж, Ерөнхий сайд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүний эрхийг хамгаалах, нийгмийн харилцаанд тэгш оролцох боломжийг хангах асуудал Засгийн газрын бодлогын төвд байдаг чухал асуудлуудын нэг гэдгийг онцоллоо.Засгийн бодлого гэж зөвхөн их хөрөнгө оруулалт, томоохон төлөвлөлтийг хэлдэггүй. Харин жижиг гэлтгүй нийгмийн асуудлуудыг харахаас эхэлдэг байх.
Хөгжлийн төвийн нээлтээс хэдхэн хоногийн өмнө Мандалговьд харааны болон хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүст зориулан уулзваруудад гэрлэн дохио байрлуулсан юм. Магадгүй зарим хүмүүст тэгтэл анзаарагдахгүй энэ шийдвэр яг хэрэгцээтэй хүмүүстээ хэчнээн чухал гээч. Зорчих орчны хүртээмжийг сайжруулж, аюулгүй байдлыг хангах зорилготой энэ ажлыг төсвийн хөрөнгө оруулалтаар хийсэн юм байна. Аймгийн төвийн гурван замын уулзварт суурилуулсан энэ 12 гэрлэн дохио маш олон харааны бэрхшээлтэй хүмүүст гэрээс гарч, ажил эрхэлж, хэвийн амьдралаа үргэлжлүүлэхэд тус дэм болох юм. Өнөөдөр бид хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийг ажлын байраар хангах тухай, ажилтай орлоготой болгох тухай ярьдаг. Гэхдээ зорчих орчны боломж нь хэр байгаагаас тэд гэрээс гарч ажил эрхлэх нь шалтгаалах нь бий. Бидэнд энгийн мэт санагдаж байгаа зүйлүүд тэдэнд маш том алхам байдаг. Хэн нэгний тусламж авахгүйгээр нийгмийн харилцаанд оролцох боломж бүрдэх нь ажил эрхлэлтэд шууд нөлөөлдөг.
Дундговь аймгийн хэмжээнд 150 гаруй харааны бэрхшээлтэй иргэн байдаг. Тэдний 30 хувь нь аймгийн төвдөө амьдардаг гэсэн статистик бий. Одоо ийм дуут гэрлэн дохио аймгийн төвийн уулзваруудад нээгдсэнээр хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд төдийгүй хүүхэд, ахмад настнуудад зорчих таатай орчин бүрдэж байгаа юм.Том асуудлыг шийдэхийн өмнө зохицуулах ёстой энгийн зүйлс их бий. Энэ дуут гэрлэн дохио үүний нэг яах аргагүй боллоо. Одоогоос хэдэн жилийн өмнө “Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүнийг хамт олонд түшиглэн хөгжүүлэх Ази, Номхон далайн бүсийн IV конгресс”-оос Улаанбаатарын тунхаглал гэдгийг гаргаж байсан бөгөөд түүнд “Хамт олонд түшиглэн хамруулан хөгжүүлэх хандлага нь хүн төвтэй байх ёстой гэдгийг Засгийн газар, хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүс, иргэд, олон нийт болон нийгмийн бүхий л оролцогч талууд хүлээн зөвшөөрч, өөрсдийн бодлого, үйл ажиллагаандаа тусган хэрэгжүүлэх” ёстойг онцолсон байдаг.
Мөн нэн яаралтай шийдвэрлэх ажил бол дэд бүтэц, түүн дотроо зам, шатны асуудал яригдаж байсан. Юутай чиг аймгуудад бага гэлтгүй асуудлыг хараад шийдэж эхэлсэн нь таатай. Цаашлаад бүх аймаг, нийслэл хотод тусгай зориулалтын шат, зам талбай гэх мэт орчин нөхцөлийг бүрдүүлэх ажлыг шат дараатай хийх шаардлагатай байна.
Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүст бие физиологийн онцлогоос илүү дэд бүтэц хөгжөөгүй, хандлага өөрчлөгдөөгүй манай нийгмийн нөхцөл байдал илүү бэрхшээл учруулж байдаг билээ. Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн аль болох халамж хараад суух биш өөрсдөө чадах юмаа хийж, гэр бүлдээ нэмэр болж идэвхитэй амьдралыг илүүд үздэг. Тэдэнд ээлтэй дэд бүтэц, орчин байвал ажил эрхлэлт илүү нэмэгдэх боломжтой юм. Ер нь хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг дэмжсэнээр, тэднийг энгийн амьдралын хэв маягт оруулж, ажил эрхлэлтийг нь дэмжсэнээр улсын эдийн засагт эерэг нөлөө үзүүлэхээс гадна тэд өөрсдийн гэсэн орлоготой татвар төлөгч болох боломжтой байдаг. Тэд халамж хүлээж суухаасаа илүү хариуцлагатай иргэн байхыг илүүд үздэг билээ.
Amlalt.mn
Р.Болор
