Монгол Улсын Үндсэн хуульд заасан хүний үндсэн эрх, эрх чөлөөг бататган иргэн, хуулийн этгээдийн бизнесийн үйл ажиллагааг хязгаарласан зохицуулалт, төр-иргэний харилцаанд тогтсон үнд суртлыг арилгах, төрийн үйл ажиллагааг цахим, ил тод, хариуцлагатай болгох, хүний эрхийг дээдэлсэн эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх “Чөлөөлье” санаачилгын хүрээнд тулгамдсан асуудлаар санал, дүгнэлт гаргах, холбогдох хууль тогтоомжийн төсөл боловсруулах үүрэг бүхий 12 ажлын хэсгийг Улсын Их Хурлын даргын 2025 оны 523 дугаар захирамжаар байгуулсан.

Төрийн бүтээмж, засаглалын шинэчлэлийн асуудлаар санал, дүгнэлт гаргах, холбогдох хууль тогтоомжийн төсөл боловсруулах үүрэг бүхий ажлын хэсгийг Улсын Их Хурлын гишүүн Ц.Сандаг-Очир ахалж, Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Уянгахишиг дэд ахлагчаар, бүрэлдэхүүнд Улсын Их Хурлын гишүүн О.Алтангэрэл, Ч.Анар, Б.Баярбаатар, С.Зулпхар, Л.Мөнхбаатар, Б.Хэрлэн, Д.Цогтбаатар нар ажиллаж байна.

Ажлын хэсэг өнөөдөр (2026.03.09) хуралдаж, Төрийн албаны зөвлөлийн Сургалт судалгааны газрын дарга Д.Баатарсайхан эхлээд төрийн албаны бүтэц, засаглал, эрх зүйн судалгааны талаарх мэдээлэл танилцуулав. Монгол Улсын төрийн байгууллын тогтолцоо, бүтцийн талаарх мэдээллийг танилцуулсан. 2016 онд 188,9 мянган төрийн албан хаагч ажиллаж байсан бол энэ оны хоёрдугаар сарын 09-ний өдрийн байдлаар 215096 төрийн албан хаагч ажиллаж байгаа аж. Бүтцийн өөрчлөлтийн үндсэн шалтгаан нь нийгмийн суурь үйлчилгээ үзүүлдэг сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг шинээр байгуулагдах бүр төрийн албан хаагчийн тоо зэрэгцээ нэмэгддэг, мөн шинжлэх ухааны хүрээлэн, соёлын төв болон тусгай чиг үүргийн онцгой байдлын аврах анги, экологийн цагдаа гэх зэрэг бүтэц, нэгж шинээр байгуулагдсантай холбоотой болохыг тайлбарлаж байв. Монгол Улсын төрийн албан хаагчид өнөөдрийн байдлаар ажиллах хүчнийхээ 14.6 хувийг, нийт хүн амынхаа 6 хувийг эзэлж байгаа аж. Өнөөдрийн байдлаар улсын хэмжээнд төрийн улс төрийн албанд 3700, төрийн захиргааны албанд 20700, төрийн тусгай албанд 49081, төрийн үйлчилгээний албанд 141500 албан хаагч ажиллаж байгаа юм байна.

Төрийн захиргааны төв байгууллагуудын хүний нөөцийн чадавхын зарчмын хэрэгжилт үр дүнгийн талаар Д.Баатарсайхан дарга танилцуулаад, энэ тоон мэдээлэл нь бүтээмжийн асуудлыг давхар илэрхийлдэг болохыг, төрийн захиргааны төв байгууллага дээр бүтцийн өөрчлөлтийг ойр ойрхон хийснээр хүний нөөцийн шилжилт хөдөлгөөнийг нэмэгдүүлэх, ажил доголдох эрсдэл үүсгэж байгаа гэх дүгнэлтийг танилцуулсан. Үүнийг дагалдан байгууллагын тогтолцоо тогтворгүй болж, ой санамжид эрсдэл үүсэх, эргэх холбоог сулруулах, төрийн албаны мэргэшсэн, тогтвортой байдалд сөрөг нөлөө үзүүлж байгаа аж. Мөн яам, агентлагийн бүтцийг давтамжтайгаар өөрчилснөөр улсын хөгжлийн дунд, урт хугацааны бодлогын хэрэгжилтэд нөлөөлж байгаа гэлээ. Төрийн захиргааны төв байгууллагын түвшинд чиг үүргийг стандартчилах, нэгдсэн зохион байгуулалтад оруулах шаардлагатай байгааг дурдав.

Үргэлжлүүлэн Засгийн газрын дэргэдэх Үндэсний зөвлөл, хороодын талаар болон төрийн албаны цахимжилтын талаар мэдээлэл, холбогдох дүгнэлтийг дэлгэрэнгүй танилцуулсан юм. Монгол Улсын богино, дунд, урт хугацааны хөгжлийн бодлогын баримт бичгүүдэд төрийн албаны шинэтгэлтэй холбоотой тусгагдсан зорилт, арга хэмжээнүүд, тэдгээрийн хэрэгжилтийн талаар мэдээллийг танилцуулсны дараа төрийн албаны сонгон шалгаруулалтыг талаар ажлын хэсгийн хуралдаанд мэдээлэл өгөв. 2016-2026 оны байдлаар жилд дунджаар 15 орчим мянган хүн бүртгүүлж 11-12 мянган хүн шалтгалтад ордог бол 40 гаруй хувь нь тэнцдэг талаарх тоон мэдээллийг танилцуулсан. Дээрх мэдээллийн хүрээнд Төрийн албаны зөвлөлөөс санал болгож буй шийдлүүдийн талаар мөн Д.Баатарсайхан дарга танилцуулав.

Ажлын хэсгийн өнөөдрийн хуралдаанаар Хот, тосгоны эрх зүйн байдлын тухай хуулийг хэрэгжүүлэхтэй холбоотой Засгийн газрын түвшний ажлын хэсгийн бэлтгэл ажлын талаарх мэдээллийг сонсож, дараа нь Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагч Х.Нямбаатар тус хуулийг хэрэгжүүлэх хүрээнд холбогдох бэлтгэлийг хангахаар авч хэрэгжүүлж байгаа арга хэмжээний талаар мэдээлэл танилцууллаа.

Дээрх мэдээллүүдтэй холбогдуулан ажлын хэсгийн хуралдаанд оролцсон Улсын Их Хурлын гишүүд асуулт асууж, холбогдох байгууллагаас хариулт авсны дараа үүсээд буй асуудлуудыг шийдвэрлэх талаар зарим санал, шийдлийг танилцуулж, байр сууриа илэрхийлсэн юм хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээллээ.