Хөрөнгө оруулагчид Монголыг сонирхож байна
Энэ мэдээ хуучирсан буюу 2026/05/19-нд нийтлэгдсэн мэдээ болно.
Огноо
Унших
9 минут 22 секунд
Хөрөнгө оруулагчид Монголыг сонирхож байна
Нийтлэсэн огноо:

Хөрөнгө оруулагчид Монголыг сонирхож байна

Олон улсын хөрөнгө оруулалтын банкууд болон олон улсын үнэт цаасны зах зээлийн талаарх мэдээ, мэдээлэл, судалгааг нийтэлдэг Лондонд төвтэй "The International Financing Review" санхүүгийн сэтгүүлд Монголын үнэт цаасны зах зээлийн талаар тойм нийтлэгдсэнийг орчуулан хүргэж байна.

Монгол Улсаас гаргах ам.долларын бондын хэлцлүүд нэмэгдэж байгаа боловч зарим жижиг хэлцэл эцсийн шатанд хүрэхэд хүндрэлтэй хэвээр байна. Монголын үнэт цаас гаргагчид тус улсын зээлжих зэрэглэл ахисны дараа санхүүжилтийн өртгийг бууруулахыг зорьж байгаа бол хөрөнгө оруулагчид засгийн газрын бондын өгөөжөөс давсан нэмэлт өгөөжийнх нь төлөө эдгээр Монголын үнэт цаасыг сонирхож байна.

Эх сурвалжуудын мэдээлснээр, ам.долларын зах зээлд хэлцэл хийхээр төлөвлөж буй үнэт цаас гаргагчдын дунд Credit Agricole болон ING банкуудаар удирдуулсан Худалдаа хөгжлийн банк, Монгол Улсын Хөгжлийн банк болон арилжааны Богд банк багтаж байна.

Банкны салбараас гадна дэд бүтцийн компаниуд хилийн чанадад бонд гаргахаар төлөвлөж байгаа бөгөөд үүнд Guotai Junan-ы зуучлалаар зах зээлд гаргаж буй хурдны замын салбарын хэлцэл багтаж байгааг эх сурвалжууд мэдээлжээ.

Монголтой холбоотой хэлцлүүдийн талаар мэдээлэл бүхий эх сурвалж хэлснээр, хилийн чанадад хэлцэл хийх хүсэлтүүд огцом нэмэгдсэн бөгөөд Ираны дайнаас өмнө хэд хэдэн санал ирээд байжээ. "Одоо бүгд л орохыг хүсэж байна" гэж тэрбээр хэлэв.

Хамгийн сүүлийн хэлцэл нь энэ сарын эхээр гарсан Голомт банкны 450 сая ам.долларын үнийн дүн бүхий 7.95 хувийн хүүтэй, 3 жилийн хугацаатай бондын арилжаа байлаа. Уг бондын захиалга нь санал болгосон дүнгээс дөрөв дахин давсан байна.

Хөрөнгө оруулагчдын сонирхол нэмэгдэж байна

Зах зээлд урьд өмнө давамгайлж байсан төр засаг болон төрийн өмчит томоохон компаниудаас гадна илүү олон төрлийн үнэт цаас гаргагчид гарч ирж байна.

Үүний тод жишээ нь хувийн өмчит "Цэцэнс Майнинг энд Энержи" (TME) компани хоёрдугаар сард 11.375 хувийн хүүтэй, 5 жилийн хугацаатай бондоор 300 сая ам.доллар босгосон явдал юм. Мөн М-Банк 12 дугаар сард Монголын D-SIB (системд нөлөө бүхий томоохон банкуудын) ангилалд багтдаггүй банкуудаас анх удаа ам.долларын бондын зах зээлд хөл тавьж, 9.875 хувийн хүүтэй, 3 жилийн хугацаатай 100 сая ам.долларын бонд байрлуулжээ.

Төрийн банк мөн өнгөрсөн оны есдүгээр сард Монголбанк болон Сангийн яамны дэмжлэгтэйгээр 200 сая ам.доллар босгож, анхны ам.долларын бондоо гаргасан бөгөөд дараа нь дахин 100 сая ам.доллар нэмж татсан байна.

Өөр нэг эх сурвалжийн хэлснээр, өнгөрсөн оноос хойш Монголын зах зээлд шинээр бонд гаргагчид олноор орж ирж байгаа аж. Гурав дахь эх сурвалжийн мэдээлснээр, Богд банк зэрэг системд нөлөө бүхий ангилалд багтдаггүй бусад банк ам.долларын зах зээлд гарахаар бэлтгэж хийж байна.

TME-ийн бонд хоёрдогч зах зээл дээр сайн үзүүлэлттэй байсан нь бонд гаргахаар төлөвлөж буй бусад компанид итгэл үнэмшил төрүүлсэн гэж эхний эх сурвалж хэллээ. LSEG-ийн мэдээллээр TME-ийн 2031 оны бонд баасан гарагт 103.50 бэлэн мөнгөний үнээр арилжаалагджээ.

Эдгээр хэлцэл амжилттай хэрэгжсэн нь "хөрөнгө оруулагчдын сонирхол хэр зэрэг нэмэгдсэнийг тодорхой харуулж байна" гэж судалгаа, зөвлөх үйлчилгээний Capital Markets Mongolia компанийн үүсгэн байгуулагч бөгөөд Гүйцэтгэх захирал Э.Золбаяр хэлэв. Хоёрдогч зах зээл дээрх сонирхол болон хөрвөх чадвар сайжирсан нь "урьд нь эргэлзэж байсан бонд гаргагчдыг анхны хэлцлээ нухацтай авч үзэхэд хүргэж байна" гэж тэрбээр ярилаа.

Ойрын үед Хөгжлийн банк, Улаанбаатар банк зэрэг одоо байгаа үнэт цаас гаргагчдын дахин санхүүжилтийн хэлцлүүд цаашид давамгайлах төлөвтэй байгаа боловч жижиг санхүүгийн байгууллагууд, уул уурхайн салбарын компаниуд болон үйл ажиллагаа нь төрөлжсөн Монголын корпорацуудын хувийн байршуулалтын хэлбэрийн сонгомол анхны хэлцлүүд үргэлжлэн гарч ирнэ гэж тэрбээр үзэж байна.

“Ерөнхийдөө хөрөнгө оруулагчид Монголын ойрын хугацааны макро эдийн засгийн төлвийг өөдрөгөөр харж байгаа бөгөөд энэхүү эерэг хандлага нь зээлийн бүх шатанд нөлөөлж байна" гэж Э.Золбаяр хэлэв.

Макро эдийн засгийн таатай орчин нь хөрөнгө оруулагчдыг Монголын зээлжих чадварыг сонирхоход хүргэж байна гэдэгтэй Монголын хэлцлүүдийн талаар мэдээлэл бүхий Хонконгийн нэгэн банкир санал нэгджээ. Түүний хэлснээр, хөрөнгө оруулагчид тус улсын өрийн ухаалаг удирдлага, ДНБ-ий тогтвортой өсөлт, мөн түүхий эдээс хамааралтай байдлыг багасгаж, аялал жуулчлал болон бусад үйлчилгээний салбар луу төрөлжүүлэх гэсэн хүчин чармайлтыг өндрөөр үнэлж байна.

"Сүүлийн хэдэн жилд зэрэглэл нь тасралтгүй ахисан цөөхөн хэдэн улс бий. Азийн орнуудаас гэвэл, зөвхөн Монгол, Вьетнам хоёр юм" гэж тэрбээр хэллээ.

“Moody’s”, “S&P” агентлагууд 10 дугаар сард Монгол Улсын зэрэглэлийг B1 болон BB– болгон ахиулсан бол “Fitch” есдүгээр сард B+ зэрэглэлийг хэвээр үлдээсэн юм. Гурван агентлаг гурвуулаа 2024 онд Монголын зээлжих зэрэглэлийг ахиулж байв. Азид өгөөж ихтэй бондын нийлүүлэлт хомс байгаа нь хөрөнгө оруулагчдыг Монголын зээлийн орон зайд илүү анхаарал хандуулахад хүргэсэн гэдгийг Хонконгийн банкир нэмж дурджээ.

“Монголын бондын эрэлт нь улсын зээлжих зэрэглэлийн эерэг үнэлгээ болон эдийн засгийн өсөлтийн төлөвтэй уялдан илт нэмэгдэж байна. Үүнд өндөр өгөөжтэй бондын хөрөнгө оруулалтыг төрөлжүүлэх гадаад зах зээлийн эрэлт, мөн дотоодын санхүүгийн байгууллагууд илүүдэл хөрвөх чадвараа ам.долларын бондын хөрөнгө оруулалтад чиглүүлж буй нь дэмжлэг болж байна” гэж зөвлөх үйлчилгээ үзүүлэгч “Frontier Strategies” компанийн үүсгэн байгуулагч, захирал Флориан Шмидт хэллээ.

“Дотоодын хөрөнгө оруулагчдын энэхүү эрэлт нь хэдэн арван жилийн өмнө Индонез, Филиппинд ажиглагдаж байсан бөгөөд энэ нь зах зээлийн тухайн сегмент илүү төлөвшиж буйн тод илрэл юм. Энэ бүхэн илүү өргөн хүрээний үнэт цаас гаргагчдад зах зээлд нэвтрэх боломжийг бүрдүүлж байна” гэж тэрбээр ярив.

Тулгарч буй саад бэрхшээлүүд

Монголын зээлийн зах зээлд шинэ өөдрөг хандлага бий болсон хэдий ч хөрөнгө оруулагчид зах зээлийн савлагаатай үеэр эрсдэл багатай хөрөнгө рүү шилжиж байгаа тул зарим хэлцэл хүндрэлтэй тулгарсаар байна. Тухайлбал, төмөр замын бүтээн байгуулалтын "Говь Майнинг энд Транспэртэйшн" компани 12 дугаар сард зарласан, 14.5 хувийн хүүтэй, 5 жилийн хугацаатай бондоор 300 сая ам.доллар босгох төлөвлөгөөгөө саяхан цуцалжээ.

"Энэ бол Говийн хувьд үнэхээр буруу цаг хугацаа байлаа. Дайн дэгдэж, хөрөнгө оруулагчид ямар нэгэн сонирхол илэрхийлэхээс зүрхшээсэн" хэмээн эхний эх сурвалж тайлбарлав.

Үүний зэрэгцээ Богд банкны хэлцэл нь тус банкны харьцангуй жижиг хэмжээнээс шалтгаалан зарим нэг бэрхшээлтэй тулгарч байна. IFR-ийн мэдээлснээр, тус банк өнгөрсөн сард хөрөнгө оруулагчидтай уулзсаны дараа хэлцэл хийхээ зарлахаар төлөвлөж байсан боловч дайны улмаас болгоомжлол үүссэнээр эрэлт хангалтгүй байсан тул хойшлогдсон байна. Тус банк анх хэлцлийн хэмжээг 80 сая ам.доллар гэж мэдэгдсэн боловч хөрөнгө оруулагчдын сонирхлыг ямар нэг хэмжээгээр тандахыг оролдож байгаа ажээ.

Эх сурвалж: Montsame.mn

Өрхийн эмч нар төрийн давхардсан үүрэг, тайлангаас чөлөөлөхийг хүсэв
Өрхийн эмч нар төрийн давхардсан үүрэг, тайлангаас чөлөөлөхийг хүсэв
 
“Дулаан гэр - Эрүүл ирээдүй” арга хэмжээгээр эрчим хүчний хэмнэлттэй халаалтын технологийг танилцуулж байна
“Дулаан гэр - Эрүүл ирээдүй” арга хэмжээгээр эрчим хүчний хэмнэлттэй халаалтын технологийг танилцуулж байна
Энэ мэдээ хуучирсан буюу 2026/05/19-нд нийтлэгдсэн мэдээ болно.
 
 
“Дулаан гэр - Эрүүл ирээдүй” арга хэмжээгээр эрчим хүчний хэмнэлттэй халаалтын технологийг танилцуулж байна

“Дулаан гэр - Эрүүл ирээдүй” арга хэмжээгээр эрчим хүчний хэмнэлттэй халаалтын технологийг танилцуулж байна

Авлигатай тэмцэх газрын мөрдөгчөөс Улсын бүртгэлийн ерөнхий газарт мэдэгдэл хүргүүлэв

Авлигатай тэмцэх газрын мөрдөгчөөс Улсын бүртгэлийн ерөнхий газарт мэдэгдэл хүргүүлэв

ШИНЖЛЭХ УХААН, ТЕХНОЛОГИЙН ОРДОНД ЖИЛ БҮР 3,000 ГАРУЙ ХҮҮХЭД РОБОТ ТЕХНИК, ПРОГРАММ, ИНЖЕНЕРЧЛЭЛЭЭР СУРНА

ШИНЖЛЭХ УХААН, ТЕХНОЛОГИЙН ОРДОНД ЖИЛ БҮР 3,000 ГАРУЙ ХҮҮХЭД РОБОТ ТЕХНИК, ПРОГРАММ, ИНЖЕНЕРЧЛЭЛЭЭР СУРНА

Хууль тогтоолын төслүүдийг эцэслэн баталж, Санхүүгийн зохицуулах хорооны даргыг үүрэгт ажлаас нь чөлөөллөө

Хууль тогтоолын төслүүдийг эцэслэн баталж, Санхүүгийн зохицуулах хорооны даргыг үүрэгт ажлаас нь чөлөөллөө

Галт зэвсгийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг өргөн мэдүүлэв

Галт зэвсгийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг өргөн мэдүүлэв

Иргэд цахим орчинд зайнаас нотариатын үйлчилгээ авах зайн гэрчлэлтийн зохицуулалтыг тусгасан Нотариатын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг өргөн мэдүүлэв

Иргэд цахим орчинд зайнаас нотариатын үйлчилгээ авах зайн гэрчлэлтийн зохицуулалтыг тусгасан Нотариатын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг өргөн мэдүүлэв

Орон сууц, нийтийн аж ахуйн салбарын ажилтнуудад шагнал гардууллаа

Орон сууц, нийтийн аж ахуйн салбарын ажилтнуудад шагнал гардууллаа

МОНГОЛ УЛС “ЦАХИМ ЗАСАГЛАЛЫН ХӨГЖЛИЙН ИНДЕКС”-ЭЭР ДӨРВӨН ЖИЛИЙН ХУГАЦААНД 32 БАЙР УРАГШИЛЖЭЭ

МОНГОЛ УЛС “ЦАХИМ ЗАСАГЛАЛЫН ХӨГЖЛИЙН ИНДЕКС”-ЭЭР ДӨРВӨН ЖИЛИЙН ХУГАЦААНД 32 БАЙР УРАГШИЛЖЭЭ

ЭЗБХ: Санхүүгийн зохицуулах хорооны гишүүнд нэр дэвших хүсэлтийг энэ сарын 23-ны өдрийн 10 цаг хүртэл хүлээн авна

ЭЗБХ: Санхүүгийн зохицуулах хорооны гишүүнд нэр дэвших хүсэлтийг энэ сарын 23-ны өдрийн 10 цаг хүртэл хүлээн авна

Нийслэлийн аварга шалгаруулах парламентын мэтгэлцээн арваннэгдүгээр сарын 21-23-нд болно

Нийслэлийн аварга шалгаруулах парламентын мэтгэлцээн арваннэгдүгээр сарын 21-23-нд болно

Нийслэлийн Засаг даргын зөвлөлийн хуралдаан боллоо

Нийслэлийн Засаг даргын зөвлөлийн хуралдаан боллоо

“Нээлттэй парламент” өдөрлөгийг МУИС-д зохион байгууллаа

“Нээлттэй парламент” өдөрлөгийг МУИС-д зохион байгууллаа

Хуулийн болон Улсын Их Хурлын тогтоолын төслүүд, Санхүүгийн зохицуулах хорооны даргыг үүрэгт ажлаас чөлөөлөх асуудлыг хэлэлцлээ

Хуулийн болон Улсын Их Хурлын тогтоолын төслүүд, Санхүүгийн зохицуулах хорооны даргыг үүрэгт ажлаас чөлөөлөх асуудлыг хэлэлцлээ

Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана

Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана

ХУУЛЬ БУС ХӨРӨНГӨ ХУРААН АВАХ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ТӨСЛИЙГ УИХ-Д ӨРГӨН БАРИНА

ХУУЛЬ БУС ХӨРӨНГӨ ХУРААН АВАХ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ТӨСЛИЙГ УИХ-Д ӨРГӨН БАРИНА

РИОГИЙН КОНВЕНЦУУДЫН УЯЛДАА ХОЛБООГ БЭХЖҮҮЛЭХИЙГ УРИАЛЛАА

РИОГИЙН КОНВЕНЦУУДЫН УЯЛДАА ХОЛБООГ БЭХЖҮҮЛЭХИЙГ УРИАЛЛАА

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн үүрэгт ажлаасаа өөрийн хүсэлтээр чөлөөлөгдөх үеэрээ хэлсэн үг

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн үүрэгт ажлаасаа өөрийн хүсэлтээр чөлөөлөгдөх үеэрээ хэлсэн үг

APEC-ийн дээд хэмжээний уулзалт эхэллээ

APEC-ийн дээд хэмжээний уулзалт эхэллээ

“What3words” апплейкшн дуудлага, мэдээллийн байршлыг цаг алдалгүй тогтоох боломжтой

“What3words” апплейкшн дуудлага, мэдээллийн байршлыг цаг алдалгүй тогтоох боломжтой

Цахилгааны 1.05 сая тоолуурын 855.1 мянгыг “ухаалаг“ болгожээ

Цахилгааны 1.05 сая тоолуурын 855.1 мянгыг “ухаалаг“ болгожээ

Баянзүрх дүүргийн 23 дугаар хороонд 211 дүгээр цэцэрлэгийн 280 ортой шинэ барилга ашиглалтад орлоо

Баянзүрх дүүргийн 23 дугаар хороонд 211 дүгээр цэцэрлэгийн 280 ортой шинэ барилга ашиглалтад орлоо

8660 хүүхэд гэртээ ойр суралцаж, анги дүүргэлт буурч байна

8660 хүүхэд гэртээ ойр суралцаж, анги дүүргэлт буурч байна

Түлш хэрэглэгчдэд үйлчлэх төвөөс сэрэмжлүүлж байна

Түлш хэрэглэгчдэд үйлчлэх төвөөс сэрэмжлүүлж байна

УИХ-ын гишүүн, дэд хорооны дарга М.Ганхүлэг Европын хөрөнгө оруулалтын банкны төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзлаа

УИХ-ын гишүүн, дэд хорооны дарга М.Ганхүлэг Европын хөрөнгө оруулалтын банкны төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзлаа

АЖДХ:Аялал жуулчлалын салбарт олгосон хөнгөлөлттэй зээлийн хэрэгжилтийн талаарх Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын сайдын мэдээллийг сонслоо

АЖДХ:Аялал жуулчлалын салбарт олгосон хөнгөлөлттэй зээлийн хэрэгжилтийн талаарх Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын сайдын мэдээллийг сонслоо

ЭЗБХ: “Төрөөс мөнгөний бодлогын талаар 2027 онд баримтлах үндсэн чиглэл батлах тухай” УИХ-ын тогтоолын төслийг дэмжив

ЭЗБХ: “Төрөөс мөнгөний бодлогын талаар 2027 онд баримтлах үндсэн чиглэл батлах тухай” УИХ-ын тогтоолын төслийг дэмжив

Хүний эрхийн дэд хорооны үйл ажиллагаанд иргэний нийгмийн байгууллагын оролцоог бэхжүүлэх хөтөлбөр эхэллээ

Хүний эрхийн дэд хорооны үйл ажиллагаанд иргэний нийгмийн байгууллагын оролцоог бэхжүүлэх хөтөлбөр эхэллээ

АБГББХ: Нөхцөлт зээлийн ерөнхий хэлэлцээрт нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хавсралт соёрхон батлах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэв

АБГББХ: Нөхцөлт зээлийн ерөнхий хэлэлцээрт нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хавсралт соёрхон батлах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэв

Улаанбаатар хотын өвлийн эрчим хүчний оргил ачааллыг бууруулах 100 МВт-ын батарей хуримтлуурын төслийг хэрэгжүүлэхэд бэлтгэж байна

Улаанбаатар хотын өвлийн эрчим хүчний оргил ачааллыг бууруулах 100 МВт-ын батарей хуримтлуурын төслийг хэрэгжүүлэхэд бэлтгэж байна

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

Нийслэлийн есөн дүүргийн 204 хорооны нийгмийн ажилтанд шаардлагатай зарим тоног төхөөрөмжийг гардууллаа

Нийслэлийн есөн дүүргийн 204 хорооны нийгмийн ажилтанд шаардлагатай зарим тоног төхөөрөмжийг гардууллаа

Энэ сарын 20-нд агаарын бохирдлыг бууруулах эрчим хүчний хэмнэлттэй, дулаан хуримтлуурын технологийг иргэдэд танилцуулна

Энэ сарын 20-нд агаарын бохирдлыг бууруулах эрчим хүчний хэмнэлттэй, дулаан хуримтлуурын технологийг иргэдэд танилцуулна

Дөрвөн чиглэлд шөнийн автобус иргэдэд үйлчилж байна

Дөрвөн чиглэлд шөнийн автобус иргэдэд үйлчилж байна

Дүүжин замын тээврээр аюулгүй зорчих зааврыг танилцуулж байна

Дүүжин замын тээврээр аюулгүй зорчих зааврыг танилцуулж байна

АНТАЛЬЯГИЙН САНААЧИЛГЫГ МОНГОЛ УЛС БҮРЭН ДЭМЖИНЭ

АНТАЛЬЯГИЙН САНААЧИЛГЫГ МОНГОЛ УЛС БҮРЭН ДЭМЖИНЭ

ТББХ: Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн үүрэгт ажлаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжлээ

ТББХ: Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн үүрэгт ажлаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжлээ

ӨБХ, ХЗБХ: Хамтарсан хуралдаанаар төрийн албан хаагчдын хууль бусаар олсон хөрөнгийг хураах, бүх насаар нь хорих тухай нийтийн өргөдлийг хэлэлцлээ

ӨБХ, ХЗБХ: Хамтарсан хуралдаанаар төрийн албан хаагчдын хууль бусаар олсон хөрөнгийг хураах, бүх насаар нь хорих тухай нийтийн өргөдлийг хэлэлцлээ

УИХ-ын гишүүн, Монгол-Германы парламентын бүлгийн дарга А.Ариунзаяа ХБНГУ-ын Бундестагийн гишүүн Мэнди Айсингийг хүлээн авч уулзлаа

УИХ-ын гишүүн, Монгол-Германы парламентын бүлгийн дарга А.Ариунзаяа ХБНГУ-ын Бундестагийн гишүүн Мэнди Айсингийг хүлээн авч уулзлаа

СЗХ-ны орон тооны гишүүнд нэр дэвшигчийг бүртгэж байна

СЗХ-ны орон тооны гишүүнд нэр дэвшигчийг бүртгэж байна

“SPARLIAMENT”: Оюутнуудын дуу хоолой шийдвэр гаргалтад хүрэх гүүр

“SPARLIAMENT”: Оюутнуудын дуу хоолой шийдвэр гаргалтад хүрэх гүүр