Улсын Их Хурлын 2026 оны хаврын ээлжит чуулганы хугацаанд Төсвийн байнгын хороо эрхлэх асуудлынхаа хүрээнд хууль санаачлагчаас өргөн мэдүүлсэн хууль, Улсын Их Хурлын бусад шийдвэрийн төслийг урьдчилан хэлэлцэж санал, дүгнэлт гарган нэгдсэн хуралдаанд хэлэлцүүлэх, Улсын Их Хурлын хяналтыг хэрэгжүүлэх, хуульд тусгайлан заасан асуудлаар Улсын Их Хурлын тогтоолын төсөл боловсруулах чиг үүргээ хэрэгжүүлэн ажиллажээ.

Төсвийн байнгын хороо эрхлэх асуудлын хүрээнд 2026 оны хаврын ээлжит чуулганы хугацаанд 17 удаа, Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хороо болон Эдийн засгийн байнгын хороотой хамтарсан хуралдаан 7, Улсын Их Хурлын даргын болон Байнгын хорооны тогтоолоор 5 ажлын хэсэг байгуулагдан 14 удаа тус тус хуралдаж, нийт 67 асуудлын хүрээнд 11 хуулийн төсөл, Улсын Их Хурлын 8 тогтоолын төсөл, Байнгын хорооны 7 тогтоолын төслийг хэлэлцэн, яам агентлаг, харьяа байгууллагын тайлан, мэдээлэл болон аудитын дүгнэлт зэрэг 9 асуудлыг хэлэлцэн шийдвэрлэсэн байна. Байнгын хороо 32 хүртэл гишүүний бүрэлдэхүүнтэй байх бөгөөд 30 гишүүний бүрэлдэхүүнтэйгээр ажиллаж байгаа Төсвийн байнгын хорооны нийт хуралдааны дундаж ирц 66.7 хувь байв.

Төсвийн байнгын хорооны эрхлэх асуудлын хүрээнд ээлжит чуулганы хугацаанд Гадаад зээлийн ашиглалт, үр ашгийг нэмэгдүүлэх тухай, Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 2027 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2028-2029 оны төсвийн төсөөллийн тухай, Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийг батлуулжээ. Мөн Татварын ерөнхий хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Нэмэгдсэн өртгийн албан татварын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Онцгой албан татварын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай, Хувь хүний орлогын албан татварын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай, Онцгой албан татварын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийг батлуулсан байна.

Түүнчлэн “Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар төсөл, арга хэмжээг санхүүжүүлэх талаар авч хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай”, ““Импортын барааны гаалийн албан татварын хувь, хэмжээ батлах тухай” Улсын Их Хурлын тогтоолын хавсралтад өөрчлөлт оруулах тухай”, “Монгол Улсын 2025 оны төсвийн гүйцэтгэл батлах тухай” болон “Монгол Улсын 2025 оны төсвийн гүйцэтгэл баталсантай холбогдуулан авах зарим арга хэмжээний тухай” зэрэг Улсын Их Хурлын тогтоолын төслүүдийг хэлэлцэн, нэгдсэн хуралдаанаар батлуулжээ.

Хяналт, шалгалтын ажлын хүрээнд “Нийслэлийн 2024-2026 оны төсвийн зарцуулалт, хөрөнгө оруулалтын төслүүдийн хэрэгжилт холбогдох хууль тогтоомжид нийцсэн байдал” сэдвээр Ерөнхий хяналтын сонсголыг 6 дугаар сарын 15, 16-ны өдрүүдэд зохион байгуулж, Улсын Их Хурлын гишүүн Ж.Золжаргал сонсгол даргалагчаар ажилласан. Мөн уг сонсголын бэлтгэл хангах, зохион байгуулах үүрэг бүхий ажлын хэсгийг Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Энхтүвшин ахалж, бүрэлдэхүүнд Улсын Их Хурлын гишүүн Н.Алтаншагай, Р.Батболд, Ж.Баярмаа, Д.Бум-Очир, Б.Заяабал, Ж.Золжаргал, Ч.Лодойсамбуу, П.Сайнзориг, Б.Хэрлэн, Да.Цогтбаатар нар ажилласан байна.

Ерөнхий хяналтын сонсгол зохион байгуулах бэлтгэл ажлын хүрээнд “Нийслэлийн 2024-2026 оны төсвийн зарцуулалт, хөрөнгө оруулалтын төслүүдийн хэрэгжилт холбогдох хууль тогтоомжид нийцсэн байдал” сэдэвт ерөнхий хяналтын сонсголын зарыг Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 121 дүгээр зүйлийн 121.2-т заасны дагуу 2026 оны 05 дугаар сарын 21-ний өдөр www.parliament.mn цахим хуудаст байршуулсан, оролцогчдыг бүртгэн, “Нийслэлийн төсвийн зарлагад хяналт хийх” асуудлаар төрийн байгууллагуудаас холбогдох баримтуудыг авч, нотолгоонд суурилсан дүн шинжилгээ хийж, дүгнэлт гаргах үүрэг бүхий мэргэжлийн 10 шинжээчийг ажиллуулсан.

Монгол Улсын Их Хурлын хяналт шалгалтын тухай хууль, Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуульд заасны дагуу Ерөнхий хяналтын сонсголыг 2026 оны 06 дугаар сарын 15, 16-ны өдрүүдэд зохион байгуулсан бөгөөд 2 өдрийн сонсголд давхардсан тоогоор төрийн байгууллагаас 122, иргэн, хуулийн этгээд, төрийн бус байгууллагаас 60 оролцогч, 182 хүн сонсголд биечлэн оролцож, санал, тайлбар, мэдээлэл өгсөн юм.

Сонсголыг Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 126 дугаар зүйлийн 126.4-т заасны дагуу нээлттэй явуулсан бөгөөд хэл яриа, сонсголын бэрхшээлтэй хүмүүст хүртээмжтэй байлгах, тэдний оролцоог хангах зорилгоор МҮОНРТ-ээр дохионы хэлмэрчтэйгээр шууд дамжуулж, мөн Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 121 дүгээр зүйлийн 121.4-т заасны дагуу Ерөнхий хяналтын сонсголын тайланг тэмдэглэлийн хамтаар Улсын Их Хурлын албан ёсны цахим хуудсанд байршуулж ажиллажээ.

Төсвийн байнгын хорооны эрхлэх асуудлын хүрээнд өргөн мэдүүлсэн дараах хууль, тогтоолын төсөл хэлэлцүүлгийн шатанд байна:

Хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийн шатанд:

• Нэмэгдсэн өртгийн албан татварын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл /Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Пүрэвдорж нарын 5 гишүүн, 2025.06.19/
• Төсвийн тогтвортой тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл /Улсын Их Хурлын Г.Тэмүүлэн нарын 13 гишүүн, 2026.06.10/;
• Төрийн худалдан авах ажиллагааны тухай хуулийн төсөл /Шинэчилсэн найруулга/, /Улсын Их Хурлын гишүүн П.Сайнзориг нарын 28 гишүүн, 2026.07.02/.

Анхны хэлэлцүүлгийн шатанд:

• Онцгой албан татварын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл /Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Пүрэвдорж нарын 4 гишүүн, 2025.06.19/.

Улсын Их Хурлаас Засгийн газар, холбогдох бусад байгууллагын тайлан, мэдээлэл, илтгэлийг сонсох, хэлэлцүүлэх бэлтгэл хангах ажлын хүрээнд:

• "Туулын хурдны зам” төслийн эдийн засгийн үр ашиг, техник, эдийн засгийн үндэслэл (ТЭЗҮ), төсөвт өртөг, санхүүжилтийн эх үүсвэр, төсөвт үзүүлэх нөлөөлөл, мөн гүйцэтгэгчийн сонгон шалгаруулалттай холбогдох мэдээлэл /2026.04.01/;
• Хууль, тогтоолоор үүрэг чиглэл болгосон Улсын Их Хурлын шийдвэрийн биелэлтийн тайлан /2026.04.08/;
• Орон нутгийн хөгжлийн сангийн 2024 оны бүрдүүлэлт, зарцуулалт, үр дүн, үр нөлөөнд хийсэн гүйцэтгэлийн аудитын тайлан /2026.04.15/;
• Хүү, торгуулийн орлогын бүрдүүлэлт, зарцуулалтад хийсэн гүйцэтгэлийн аудитын тайлан /2026.04.15/;
• Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөлийн 2025 оны үйл ажиллагааны тайлан /2026.04.28/;
• Төрийн аудитын байгууллагын 2025 оны үйл ажиллагааны тайлан /2026.04.28/;
• Засгийн газрын гадаад зээл, тусламжийн төслийн хэрэгжилт, нөхцөл байдлын талаарх Сангийн сайдын мэдээлэл /2026.05.12/;
• Монгол Улсын Засгийн газрын өрийн удирдлагын 2023-2025 оны стратегийн баримт бичгийн хэрэгжилтийн талаарх Сангийн сайдын мэдээлэл /2026.06.29/.

Улсын Их Хурал ээлжит чуулганы хугацаанд 8 Байнгын хороотойгоор ажилласан бөгөөд Төсвийн байнгын хорооны дарга, гишүүд эрхлэх асуудлын хүрээнд хамаарах асуудлаар гадаад улсын зочид төлөөлөгч, холбогдох албаны хүмүүстэй 10 удаагийн албан уулзалт хийжээ хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээллээ.

Эх сурвалж: parliament.mn