Улс орны эдийн засгийг чөдөрлөж, хөгжлийг хойш нь татаж байдаг баялагийн хулгай, төрийн албанд нүүрлээд байгаа “АВЛИГА”-ыг арилгахаар төр засгаас шат дараалсан олон арга хэмжээ авч, 15 жилийн өмнө Авлигатай тэмцэх газрыг байгуулсан хэдий ч бид зорьсон хэмжээнд авлигыг бууруулж чадсангүй.

Түүгээр зогсохгүй сүүлийн жилүүдэд төрийн албан дах авлига улам гаарч, төмөр замын албаны даргын гэрээс 10 тэрбум төгрөг илэрч, нэг агентлагийн дарга 250 мянган ам.доллар их мөнгө биш хэмээн хээвнэг хэлэх хэмжээнд хүрчлээ.

Эрүүгийн хуульд Авлига албан тушаалын хэргийг хялбаршуулсан журмаар шийдэх нэрээр хэдхэн сая төгрөгөөр торгуулаад суллагддаг, хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан нэрээр хэргийг нь хэрэгсэхгүй болгодог байсныг Сүхбаатарын талбай дээр 20 гаруй хоног жагссан иргэдийн жагсаал цуглааны шаардлагын дагуу УИХ-аас Эрүүгийн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулж, авлигын хэрэгт 5-аас доошгүй жилийн ял оноодог, хөөн хэлэлцэх хугацааг харгалздаггүй болгож өөрчиллөө.

Дэлхий нийтийг хамарсан цар тахлын нөлөөгөөр засгийн газраас хил гааль дээр хорио цээрийн онцгой дэглэм тогтоож хэрэгжүүлж байсантай холбоотойгоор ачаа тээвэр, ложистик, нүүрс тээврийн салбарт авлигын сүлжээ нүүрлэж, түүнээс үүдэлтэй имфляцийн хувь нэмэгдэж, бараа бүтээгдэхүүний үнэ өсөж, төгрөгийн худалдан авах чадвар буурч, валютын ханш хөөрөгдөж байна. Товчхондоо авлигчдын нийгэмд үзүүлсэн хор хохирлыг улс орноороо бид “төлөх” боллоо.

Авлигчдын хэргийг АТГ, Эрүүгийн цагдаагаас мөрдөн шалгаж илрүүлдэг ч прокурор, шүүх дээр очоод хэрэгсэхгүй болдог, эс үйлдлээрээ ял завшуулдаг, хөнгөн ял өгдөг, торгоод явуулдаг байдал цөөнгүй гарах боллоо. Бүр сүүлдээ цагдан хоригдсон 10 тэрбумын “авлигачийг”, шүүгч өмгөөлөгч аваагүй, амралтын өдөр гэх шалтгаанаар “түр суллаж” байх шиг.

Шүүхийн салбарыг авлигаас ангид байлгах шинэчлэлийн бодлогыг хэдэн жилийн өмнөөс төр засгаас санаачлан хэрэгжүүлж, өдгөө манай улсын хэмжээнд төрийн албан хаагчдаас хамгийн өндөр цалинг гагцхүү шүүгчид авдаг. Гэсэн ч шүүгчид авлигын сүлжээнд холбогддоггүй гэх баталгаа өнөөдөр ч алга. Тиймээс олон нийт прокурор, шүүхийн салбар руу анхаарах, хараа хяналтаа тавих шаардлагатай болж байна. Бүр сүүлдээ хуульч зөрчсөн, гэмт хэрэг үйлдсэн прокурор, шүүгчийг хэн шүүх вэ гэдэг асуудал хариултгүй үлдэж байна. Тэд хуулийн салбарынханаа бүгдийг нь таньдаг, шаардлагатай гэвэл гэмт хэрэг хийсэн ч бие биенээ хамгаалж, хаацайлж чаддаг.

Зүй нь бол дэлхий шүүхдээ итгэдэг, тийм учраас шударга ёс оршдог. Харин манай улсад болж буй бүх үйл явдлууд шүүхэд итгэж болохгүй гэдгийг өдөр бүр “сануулж” байна. Ганцхан жишээг дурьдахад төрсөн хүүтэйгэ зэрэгцэн “хуйлгай хийсэн” Э.Бат-Үүлийг одоо болтол хорьж чадаагүй байна Монголын шүүх.

Шүүгч, прокурорыг хараат бусаар, сонгон шалгаруулалтаар томилдог системийг төгөлдөржүүлье. Авлига албан тушаалын хэрэгт холбогдсон, эрүүгийн гэмт хэргийг хаацайлсан шүүгчдийн нэрсийг зарлаж, төрийн албанд дахин орохгүй болохоор хуульчилья.

Ажлаа хийж чадахгүй байгаа АТГ-ыг татан буулгая, “авлигачин” байж болзошгүй даргыг нь ажлаас чөлөөлье Ерөнхий сайдаа. Ингэж гэмээнэ та, энэ нийгэмд шударга ёсыг тогтооход, авлигчдыг цээрлүүлэхэд, нүүрсний хулгайчидад хариуцлага хүлээлгэхэд нэг алхам ойртоно.

Г.Биндэр

Амлалт.мн