Дэлхийн ихэнх улс орнуудад хяналтын тогтолцоог манайх шиг мэргэжлийн байгууллага хийдэггүй, энэ нь эргээд авлига хахуулын үндэс болж байна гэсэн тайлбартайгаар “мэргэжлийн хяналтын газар”-ын байгууллагыг татан буулгаж, хяналтын эрх үүргийг салбар яамд руу шилжүүлж шийдвэрлэсэн. Энэ цаг хугацаанаас хойш жил болж байгаа ч үр дүн тун сөрөг байдлаар гарсаар байна.
Олон улсын жишгийг дагаж тус байгууллагыг татан буулгах шийдвэр нь хэдийгээр зөв мэт ойлгогдож байсан боловч манайх шиг заавал байцаагчаар хянуулж байж, загнуулж зандаруулж байж “юм ойлгодог” хүмүүст энэ шийдвэр оновчтой болж чадсан уу гэдэгт эргэлзэхэд хүрч байна.
Хяналтын байцаагч “байхгүй мэт” болсон чинь байгууллага, аж ахуйн нэгж, худалдаа үйлчилгээ эрхэлдэг иргэд “дураараа дургиж” байх шиг...
Ялангуяа хүнсний үйлдвэр үйлчилгээнд тавигдах хяналт эрс суларснаас болж хоносон хоол, муудсан хүнс, хугацаа нь дууссан бүтээгдэхүүн иргэдийн хүнсний хэрэгцээнд очих магадлал эрс нэмэгдсэн байна.
Өмнө нь “муу нэртэй” мэргэжлийн хяналтын байцаагч нар хүнсний хяналт тавихдаа тусгай лабораторгүйн улмаас өөрсдөө “амьд лаборатори” болж тухайн газар очиж хоолноос нь амсаж ч болтугай хяналт тавьдаг байсан бол өнөөдөр хоол хүнсний бүтээгдэхүүнд тавьж байгаа хяналт алга гэхэд хэлсдэхгүй болжээ.
Холбогдох дүрэм журмаар бол ХХААХҮЯ-ны харьяанд буй улсын байцаагч, нийслэлийн ХАА-ын газрын байцаагч нар хоол хүнсний асуудалд хяналт тавих ёстой ч яамныхан нь явж амжихгүй, нийслэлийнхэн нь улсын байцаагчийн эрхээ аваагүй байх жишээний.
Ийм нөхцөл байдал дунд Монгол Улсын хэмжээнд хяналтын тогтолцоо “нүдэн дээр” нуран унаж байгааг энэ асуудлыг санаачлан хэрэгжүүлсэн ЗГХЭГ-ын дарга Д.Амарбаясгалан та мэдэж байгаа юу?
Гэтэл МАН-ын 2020 оны УИХ-ын сонгуульд дэвшүүлсэн мөрийн хөтөлбөрийн “3.4.17-д Хүн амын хүнсний болон эрүүл ахуйн аюулгүй байдлыг хангах зорилгоор хурамч зар сурталчилгаанаас урьдчилан сэргийлэх,гарч буй зөрчил дутагдлыг арилгах, хяналт тавих бүтцийг холбогдох байгууллагад бий болгож, үйл ажиллагааг нь эрчимжүүлнэ” гэсэн байдаг.
Харамсалтай нь энд дурьдсанчлан гарч буй зөрчил дутагдлыг арилгаж, хяналтын үйл ажиллагаа эрчимжсэн биш эсрэгээрээ “унтаа байдалд” орчихоод байна.
Хамгийн гол нь хяналт тавьж чадахгүй байгаа энэ нөхцөл байдлаас болж хэмнэлт, ашгаа урдаа тавьсан ААН-үүдийн бусармаг үйлдлээс болж дунд сургуулийн сурагчид үдийн цайнаасаа, иргэд гудамж талбайд ил задгай худалдаалагдаж буй хүнснээсээ, үйлчлүүлэгч гуанз рестораны хоолноосоо хордвол хэн хариуцлагыг нь хүлээх вэ?
Муудсан чанаргүй бүтээгдэхүүнээр хүнс үйлдвэрлэж худалдаалсан иргэд, ААН-үүд үү, хяналт тавьж ажиллаж чадаагүй төр засаг уу?
Манай улсын дөрвөн улирлын онцлогтой цаг агаарын нөхцөл байдал, ААН-үүдийн ашгаа харсан сэдэл, ёс зүй зэргийг төр засгийн хэмжээнд анхаарч, хяналт тавьдаг мэргэжлийн байгууллагыг тусад нь институци болгож гаргахгүй бол “ниргэсэн хойно хашгирав” гэдгийн үлгэр биелэх бий дээ...
А.Галт
Аmlalt.mn
