Засгийн газар болон Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Тэмүүлэн нарын 13 гишүүнээс өргөн мэдүүлсэн төслүүдийг нэгтгэсэн Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн анхны хэлэлцүүлгээр нэгдсэн хуралдаан үргэлжиллээ. Хуулийн нэгтгэсэн төслийн анхны хэлэлцүүлгийг явуулсан талаарх Төсвийн болон Эдийн засгийн байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг нэгдсэн хуралдаанд Улсын Их Хурлын гишүүн Ж.Баясгалан танилцууллаа.

Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Тэмүүлэн нарын 13 гишүүнээс 2026 оны 6 дугаар сарын 10-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон Засгийн газраас энэ оны 8 дугаар сарын 20-ны өдөр Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 2026 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2027-2028 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөлтэй хамт өргөн мэдүүлсэн Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг Улсын Их Хурал 9 дүгээр сарын 25-ны өдрийн нэгдсэн хуралдаанаараа тус тус хэлэлцэж, анхны хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр Төсвийн болон Эдийн засгийн байнгын хороонд шилжүүлсэн юм.

Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.26-д “нэг асуудлаар 2 ба түүнээс дээш хуулийн төсөл өргөн мэдүүлсэн бөгөөд хууль санаачлагчид нь нэгтгэн хэлэлцэхийг зөвшөөрсөн бол Байнгын хороо тэдгээрийг анхны хэлэлцүүлгийн шатанд нэгтгэн 1 төсөл болгож Байнгын хорооны санал, дүгнэлтийн хамтаар нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцүүлнэ” гэж заасны дагуу Засгийн газар болон Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Тэмүүлэн нарын 13 гишүүнээс өргөн мэдүүлсэн Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг хууль санаачлагчид нь нэгтгэн хэлэлцэхийг зөвшөөрсөн тул Төсвийн болон Эдийн засгийн байнгын хорооны 2026 оны 10 дугаар сарын 02-ны өдрийн хамтарсан хуралдаанаар Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн нэгтгэсэн төслийн анхны хэлэлцүүлгийг Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 39 дүгээр зүйлд заасны дагуу явуулж, хуулийн төслийг зүйл бүрээр нь хэлэлцжээ.

Байнгын хороодын хамтарсан хуралдаанаар хуулийн нэгтгэсэн төслийг хэлэлцэх үед Монгол Улсын Их Хурлын даргын 2026 оны 330 дугаар захирамжаар байгуулагдсан Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 2026 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2027-2028 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл, Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүд болон хамт өргөн мэдүүлсэн хууль, тогтоолын төслүүдийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий Ажлын хэсгээс дагаж мөрдөх хугацааг хасах, нэгтгэсэн хуулийн төслийн талаар гаргасан зарчмын зөрүүтэй санал дэмжигдсэнтэй уялдуулан холбогдох зүйл, заалтын дугаарлалтыг нийцүүлэх, мөн хууль санаачлагчдын өргөн мэдүүлсэн төсөлд тусгагдаж нэгтгэсэн хуулийн төсөлд давхардсан зохицуулалтыг нэг зүйл болгон нэгтгэж, техникийн засварыг хийхтэй холбоотой зарчмын зөрүүтэй 3 санал гаргасныг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжсэн байна.

Мөн хуулийн нэгтгэсэн төсөлтэй холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн А.Ариунзаяа нэгтгэсэн хуулийн төслийн 6.1.2 дахь заалтын “Дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 2 хувиас илүүгүй алдагдалтай” гэснийг “Дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 3 хувиас илүүгүй алдагдалтай” гэж өөрчлөх зарчмын зөрүүтэй 1 санал, Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Лувсанжамц нэгтгэсэн хуулийн төслийн 6.1.2 дахь заалтаас тухайн жилийн эрдэс баялгийн бус дотоодын нийт бүтээгдэхүүний өсөлтийн хувь гэснийг хасаж өөрчлөн найруулах, Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Жаргалан, Г.Лувсанцамц нараас хуулийн төслийн 2 дугаар зүйлийн “7 дугаар зүйлийн 7.5 дахь хэсэг, 19 дүгээр зүйлийн 19.9 дэх хэсгийг” гэснийг хасаж өөрчлөн найруулж Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд хэвээр үлдээх зэрэг зарчмын зөрүүтэй 3 санал гаргасныг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжээгүй байна.

Төслийг анхны хэлэлцүүлэгт бэлтгэсэн талаарх Байнгын хороодын хамтарсан хуралдааны санал, дүгнэлттэй холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн Ч.Анар, О.Батнайрамдал, Л.Соронзонболд нар асуулт асууж, Сангийн сайд, Эдийн засаг, хөгжлийн сайд болон ажлын хэсгийн гишүүдээс хариулт, мэдээлэл авлаа. Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийг төсөв даган удаа дараа өөрчлөхийг хязгаарласан зохицуулалтыг тусгахтай холбоотой асуудлаарх гишүүдийн асуултад Ж.Энхбаяр сайд хариулахдаа “Монгол Улсын эдийн засаг эрдэс баялгийн орлого, экспорт болон гадаад орчны хэлбэлзлээс өндөр хамааралтай тул гэнэтийн нөхцөлд шуурхай хариу арга хэмжээ авах шаардлагаар Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд өөрчлөлтүүдийг оруулж ирсэн. Эдийн засгийг төрөлжүүлж, уул уурхайн хамаарлыг бууруулах хүртэл уян хатан ийм зохицуулалт шаардлагатай” хэмээн хариулсан. Суурь тэнцлийн ашгийг Засгийн газрын өрийн үндсэн төлбөрт зарцуулах заалтыг хасаж, төсвийн тэнцвэржүүлсэн тэнцлийн ашгийг ДНБ-ий 2 хувиас илүүгүй байхаар хязгаарлаж байгаа үндэслэлийн талаарх асуултад “суурь тэнцэл” гэсэн ойлголтыг хасаж байгаатай холбогдуулан өр төлөхтэй холбоотой заалтыг хассан, бодлогын хувьд өөрчлөгдөөгүй, 2024 оны зохицуулалтыг эргэн сэргээж байгаа гэх хариултыг ажлын хэсгээс өгсөн. Ийнхүү гишүүд асуулт асууж, хариулт авсны дараа Засгийн газар болон Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Тэмүүлэн нарын 13 гишүүн өргөн мэдүүлсэн төслүүдийг нэгтгэсэн Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн анхны хэлэлцүүлэгтэй холбогдуулан Байнгын хороодын хамтарсан хуралдаанаар дэмжсэн болон дэмжээгүй саналуудаар нэгбүрчлэн санал хураалт явуулан шийдвэрлээд, эцсийн хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр Төсвийн болон Эдийн засгийн байнгын хороодод шилжүүлэв. Засгийн газар болон УИХ-ын гишүүн Г.Тэмүүлэн нарын 13 гишүүн өргөн мэдүүлсэн төслүүдийг нэгтгэсэн Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн анхны хэлэлцүүлэгтэй холбогдуулан Байнгын хороодын хамтарсан хуралдаанаар дэмжсэн болон дэмжээгүй саналуудаар нэгбүрчлэн санал хураалт явуулан шийдвэрлээд, эцсийн хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр Төсвийн болон Эдийн засгийн байнгын хороодод шилжүүлэв.

Ингээд санал хураалт явуулахаар товлосон цаг болсон тул эхлээд Олон Улсын Хөдөлмөрийн Байгууллагын “Аж үйлдвэр болон худалдаан дахь хөдөлмөрийн хяналтын тухай” 81 дүгээр конвенц соёрхон батлах тухай хуулийн төслийг батлахыг дэмжих эсэхээр санал хураалт явууллаа. Нэгдсэн хуралдаанд оролцсон Улсын Их Хурлын 66 гишүүн дэмжиж, конвенц соёрхон батлах тухай хуулийн төслийг батлав. Дараа нь Олон Улсын Хөдөлмөрийн Байгууллагын “Хөдөө аж ахуй дахь хөдөлмөрийн хяналтын тухай” 129 дүгээр конвенц соёрхон батлах тухай хуулийн төслийн талаарх санал хураалт явуулав. Санал хураалтад оролцсон Улсын Их Хурлын 67 гишүүн дэмжснээр хуулийн төсөл батлагдлаа.

Дараа нь Төрийн худалдан авах ажиллагааны тухай хууль /Шинэчилсэн найруулга/-ийн төслийг үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэхийг дэмжих эсэхээр санал хураалт явуулахад гишүүдийн олонх дэмжив. Үргэлжлүүлэн хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төсөл тус бүрийг үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэхийг дэмжих эсэхээр санал хураалт явуулан шийдвэрлэв. Төслүүдийг үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэхийг гишүүдийн олонх дэмжсний дараа төрийн худалдан авах ажиллагааны тухай хуулийг шинэчлэх батлах шаардлагын талаар, Улсын Их Хурал энэ чиглэлээр багагүй ажиллаж байсныг С.Бямбацогт дарга тэмдэглээд “Төслийг энэ намрын ээлжит чуулганаар эцэслэн батлах нь зүйтэй. Төрийн худалдан авалтыг үндэсний үйлдвэрлэгч, жижиг, дунд үйлдвэрлэл эрхлэгчид болон гарааны бизнесийг дэмжих бодит хөшүүрэг болгож, тэдний оролцоог дэмжин, өрсөлдөх боломжийг нэмэгдүүлэх шаардлагатай. Төрийн худалдан авалтад зөвхөн хямд үнийг бус чанар, үр дүн, өгөөжийг гол шалгуур болгож, чанаргүй бараа, ажил үйлчилгээ, тендерийн маргаан болон төсөвт өртөг үндэслэлгүй өсдөг асуудлыг цэгцлэх хэрэгтэй. Төрийн худалдан авалтын төгрөг бүрийг юу худалдаж авснаар бус, ямар үр дүн бий болгосноор үнэлдэг ил тод, хариуцлагатай тогтолцоог шинэ хуулиар бүрдүүлэх нь зохистой” хэмээгээд дотоодын аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн, иргэдэд, жижиг, дунд үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд ээлтэй эрх зүйн орчныг бүрдүүлэхэд анхаарч ажиллахыг ажлын хэсэгт чиглэл болгосон юм. Ингээд төслүүдийг анхны хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр Төсвийн байнгын хороонд шилжүүлсэн.

Эх сурвалж: parliament.mn