Уул уурхайн бүтээгдэхүүний биржийн тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийн эцсийн хэлэлцүүлэг үргэлжилж байна. Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүд асуулт асууж, хариулт өгч байна.
УИХ-ын гишүүн Ж.Мөнхбат: Энэ хуулийг дэмжиж байна. Чалкогийн гэрээ дуусаагүй юм уу. Намайг ЗГХЭГ-ын дарга байхад л 2017 оны дөрөвдүгээр сард дуусаж байсан. 350 сая ам.долларыг нь Ж.Эрдэнэбатын ЗГ-ын үед төлж дараад дуусгаж байсан. 17 хувийн хөнгөлттэй үнээр өгөхгүй гэтэл МУ-ын Засгийн газрын арбитрын шүүхэд өгнө гэдэг асуудал гарч ирсэн. Ингээд 2022 оны 4-р сард дуусна л гэдэг байсан санагдаад байх юм. Гэтэл одоо дахиад таван жилээр сунгаад 2027 он хүртэл 17 хувийн хөнгөлөлттэйгөөр өгөхөөр гэрээ сунгасан гээд яригдаад байх юм. Арай дэндэж байгаа юм биш үү. Чалкогийн гэрээ нууцын зэрэглэлд байдаг бол үүнийг ил гаргаж тавиач гэлээ.
УУХҮ-ийн сайд Ж.Ганбаатар: Ж.Мөнхбат чухал санал хэллээ. Тэр ажиллаж байсан Засгийн газрын үед ажиллаж байсан уурхай дээр хийж байсан ажлуудыг хил нөхцөлөөр хийж байна. Түр журмаар зөвхөн нүүрсээ тестэлж үзнэ. Хууль батлагдаад шууд хэрэгжих боломжгүй. Маш олон ажлыг хийх ёстой. Томоохон 11 журмаас гадна бирж байгуулна. Нэг амьсгаагаар хийх боломжгүй. Хил нөхцөлөөр хийхэд хүндрэлтэй асуудал байна.
Тиймээс "Эрдэнэс Тавантолгой" компанийн нүүрсний 30 хувийг ядаж долоодугаар сарын 1-н хүртэл зардаг болох ёстой. Эхний ээлжид хоёрдугаар сарын 15 хүртэл 20, 15 хувиа биржээр зарна. Хил нөхцөлөөр зарна гэсэн үг. Үнийн хувьд доод үнийг "Эрдэнэс Тавантолгой" компани өөрсдөө зарлана. Чалкогийн гэрээг сунгасан нь үнэн. Та зөв мэдээлэлтэй байна. Тийм учраас Засгийн газар БЭТ томилсон. Завхарсан асуудал байгаа учраас тэр" хэмээн хариулав.
УИХ-ын гишүүн Ж.Батсуурь: 1072 хувьцааг амь оруулах талаар ярьж байна. Амь орно гэхээр хувьцаа эзэмшигчид ашгаа авч, олон нийтийн хяналтад орж, хувьцаа эзэмшиж буй бүх хүмүүс тухайн компанийн хяналтын зөвлөл, гүйцэтгэх удирдлагыг хянадаг ийм зарчмыг хэлнэ. Тэгэхээр 1072 хувьцаа хэдэн онд иргэдэд шилжүүлсэн, түүнээс хойш хэдий хэмжээний ашиг өгөөд байна вэ. Хоёрдугаарт өнгөрсөн хугацаанд ард иргэдэд өгөөгүй байсан ашгийг хэзээ нөхөж өгөх вэ. Эздээс нь асуухгүйгээр, хэний ч хүсээгүй зардлыг гаргаад ард түмний хөрөнгийг устгаад хаясан. Өнөөдөр иргэд хэдий хэмжээний хувьцаа эзэмшиж байгаагаа хүртэл мэдэхгүй байна. Амь орно гэдэг нь оролцогч бүх тал ашиг, орлогын мэдээллээ ил тод авч байхыг хэлнэ. Уул уурхай, хөдөө аж ахуйн бирж гээд салангид биржүүд байгуулахыг би дэмжихгүй байна. 30-аад жилийн түүхтэй Монголын хөрөнгийн бирж гээд байгууллага бий. Үүний хажууд ахиад салгаж бирж байгуулах шаардлагагүй.
