Суга таяг тулаад удсан эдийн засаг маань элгээрээ “газардах” нөхцөлд нэгэнт хүрсэн гэхэд хилсдэхгүй. Ард олны аж амьдрал ч доройтож, улмаар Засгийн газраас амжиргааг дэмжиж, эдийн засгаа хөл дээр нь босгох олон төрлийн арга хэмжээг авч, хэрэгжүүлсэн. Үүний нэг нь ипотекийн зээлийн эргэн төлөлтийн хугацааг хойшлуулсан явдал байлаа.
Өдгөө тэгвэл тэр “эрчилсэн” салхи нэгэнтээ намжаад,“айдсын” хөтлийг даван аль хэдийнээ алсарчхаад байхад манай Засгийн газар “эвийлэх” бодлогоо эргүүлэн татаж чадахгүй, эргэлзээнд бүдчин байгаа нь юуны учир вэ...
“Хайр энэрэл” нь дэндчихсэнийх үү, аль эсвэл хорин дөрвөн оныхоо төөргийг одооноос “тэгшитгэж” байгаа нь энэ үү...
Ковидын хуулийн дагуу иргэд ипотекийн зээлээ өнгөрөгч долоодугаар сараас төлж эхлэх байсан ч Засгийн газрын шийдвэрээр хугацааг нь он дуустал сунгасан. Гэтэл одоо зургаан сараар дахин хойшлуулах асуудал яригдаж байгаа нь олон нийтийн анхаарлыг татаж байна.
Монголбанкны зүгээс ипотекийн зээлийн эргэн төлөлтийн хугацааг дахин сунгах шийдвэртэй санал нийлэхгүйгээ илэрхийлсэн. Энэ нь нэг ёсондоо дараа дараагийн зээл горилогчдын боломжийг хязгаарлаж байгаа явдал гэдгийг ч онцолсон юм.
Иргэдийн амьдрал хүнд, эдийн засгийн нөхцөл байдал савалгаатай хэвээр байгаа. Гэхдээ МИК-ийн судалгаагаар нийт зээлдэгчдийн 90 хувь нь цалингийн орлоготой буюу нийгмийн даатгал төлдөг топ 100 аж ахуй нэгжийн ажилчид байгаа нь тогтоогдсон байна. Мөн эдгээр компаниуд нь инфляцын өсөлттэй холбоотой цалингаа багадаа 10 хувиар нэмжээ. Тэгэхээр нийт зээлдэгчдийн дийлэнхийнх нь орлого буураагүй тул эргэн төлөлттэй холбоотой ямар нэгэн сөрөг үр дагавар гарахгүй гэх дүгнэлтийг хийчихэж болохоор байгаа юм.
Ипотекийн зээлтэй иргэдийн төлөөлөл С.Нямдорж “Бид зээлээ ирэх оноос эхлэн хэвийнээр төлөөд явмаар байна. Хугацааг дахин сунгасан ч төлөх зээлийн маань дүн буурахгүй учир чанарын ялгаа байхгүй шүү дээ” хэмээн байр сууриа илэрхийлэв.
Ипотекийн зээл бол халамж биш боломж. Энэхүү боломж олон олон хүний, тэр тусмаа залуусын сэтгэлд гэрэл гэгээ, итгэл нэмж байгаа нь маргаангүй. Тиймдээ ч тэд зээлээ торох юмгүй төлсөөр өдий хүрсэн. Цаашдаа ч төлсөөр байх нь гарцаагүй. Харин энэ олон хүний ирмүүн сэтгэлийн хүчээр амжилттай урагшилж байгаа төслөөр төр битгий “наадгай” хийгээсэй л гэж хүсэх...
Их идсэн ч өмхий, бага идсэн ч өмхий гэдэг. Эрт зээлээ төлчихвөл эрт л байрныхаа гэрчилгээг өөрийн болгоно гэсэн утга шүү дээ.
Нөгөөтэйгүүр өнгөрсөн хавар Шадар сайд С.Амарсайхан “Ипотекийн зээлийн хүүгээс МИК тодорхой хувийг нь ашиг болгон авдаг” гэх асуудлыг дэлгэж нийгэмд шуугиан дэгдээсэн. Илүү тодруулбал ипотекийн зээлийн хүүгээс 1.25 хувийг нь МИК авдаг. Үүний 0.75 хувийг нь эрсдлийн санд хадгалж, үлдсэн 0.5 хувийг нь өөрсдийн ашиг болгодог гэсэн мэдээлэл цацагдсан юм..
Улмаар Шадар сайд С.Амарсайхан МИК-ийн удирдлагуудтай уулзан, санал солилцож, ипотекийн зээлийн хүүг одоо байгаагаас нь буулгах бүрэн боломжтой гэж харж байгаагаа илэрхийлсэн. Харин МИК-ийн зүгээс ипотекийн зээлийн хүүгээс ашиг авдаг гэх асуудлыг эрс үгүйсгэсэн байдаг.
Тухайн үедээ ширүүхэн маргаан, хэлэлцүүлгүүд өрнөсөн ч хэн нь ч өөрсдийн байр сууриа нотолж чадаагүй.Эргэлзээ ард түмний дунд л үлдсэн.
Өдгөө ипотекийн зээлийн эргэн төлөлтийн хугацааг дахин сунгах талаар яригдаж байгаа нь магадгүй Шадар сайдын хөндсөн асуудалтай холбоотой байж ч болох юм. Төрийн зүгээс ямар нэгэн зохицуулалт, шинэчлэл хийхээр зэхэж байхыг ч үгүйсгэшгүй билээ.
Ямарч л байсан энэ долоо хоногийн эцсээр тогтсон нэг шийдвэр гарна. Иргэдийн байр суурь “аваргуудын” саналтай зөрчилдөж байгаа.
Д.Сүрэн
