Нямандэлэгийн Мандуул хэмээх залуу ажлаа өгөв. Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөөх газар гэдэг агентлагийн даргын ажлыг. Хууль эрх зүй хийгээд бусад нөхцөл агуулгаар ажиллах орчин цул бүрдээгүй гэдэг шалтгаан хэлж, энэ нь нийгэмд нэлээд яригдлаа. Үнэхээр ч ажиллах орчин нь бүрдээгүй бол тэгэх нь нэн зөв. Маш зөв. Н. Мандуулын энэ үйлдлийг залуус сайн анзаарч, дүгнэлт хийх ёстой юм.

Эрх мэдэл, албан тушаалд хүрч л байвал юуны ч хамаагүй суудал зайдагнахыг хүссэн намчин залуус ялангуяа энэ үйлдлийг нь тун эрүүлээр хүлээн авч, бас ингэж болдог юм аа гэдгийг ухамсарлах хэрэгтэй. Албан тушаалд тавигдахад , өөрийгөө хүндэтгэдэг хэнд ч гэсэн эхний боломж бол тухайн ажлын байр эрх зүйн агуулгаар, ялангуяа өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөөх ажилтай энэ мэт байгууллагууд, тухайн удирдагчийг хамгаалах, ажлаа саадгүй явуулах бүрэн өвч “зэвсэглэлээр” хангагдсан байх ёстой юм. Гэвч энэ нь үгүйгээс Монголд олон олон залуус, албан тушаалын хэнээрхлээс, шуналаас үүдэн өөрсдийгөө хавхалсан тохиолдол олон доо. Ойрхоны жишээ гэхэд Хөгжлийн банкны асуудлаар яллагдсан олон залуус энэ талаар ярина байх.

Н.Мандуул гэдэг энэ хүн Хөгжлийн банкны захирлаар байхдаа, боломжийн нэр хүндээ өсгөсөн. Энэ нь шударга ажилласны үр байсан биз. Юутай ч Хөгжлийн банкны асуудлыг нэг тийш болгож чадсан. Харин хэдэн тэрбумаар нь идэж, уугсад хэдхэн саяын торгуультай салснаараа л аанай л Монголын хууль шүүхийн байгууллага, шударга ёсны үнэт зүйлийг мөн л олноор нулимууллаа. Харамсмаар.

Н.Мандуулаас өмнө Н. Мөнхсүх гэж эмэгтэй энэ банкны захирлаар ажилласан. Н. Мандуул сайн ажилласан, Мандуулын сайн ажиллахын суурийг Н.Мөнхсүх тавьсан гэж учир мэдэх улс хэлэх юм билээ. Н. Мандуулын асуудлыг ярьсаных. Хэдхэн зүйл хэлмээр. Монголд өнөөдөр ажилд орох , албан тушаалд томилогдоход хоёр “шалгуур” үндсэн үзүүлэлт болж байгаа. Долоох, цүнх барих. Ямар ч вирустай, хавдартай, эрх ашгийн зөрчилтэй , хууль зөрчсөн агуулгатай байна, үл тоон эрх мэдэлтнийг долоон албан тушаалд очих явдал бол нэгдүгээр хэмжүүр болсон. Үүнийг ард зон бүгдээрээ харж байгаа.

Бүх албан тушаалтан 76, Засгийн эрхтнүүдийн хамаарал бүхий л хүмүүс байгаа. Үүнд долоох зарчим үндсэн мөрдлөг, итгэлцүүр болж томилгоо хийгдсэн. Нөгөө нэг зүйл бол цүнх барих. Эрх мэдэлтний цүнх барьж, далд ор гэсэн газар нь далд орж, ил гар гэсэн газарт ил гарч дохигнох байдлаар албан тушаал авдаг хүмүүс Монголын төрөөр дүүрсэн. Үүнийг бүгд мэдэж байгаа. Долоогч, цүнх баригч нар юуг ч хийхэд бэлэн байх ба тэдэнд итгэл үнэмшил, нэр төр, үнэт зүйл гэж үгүй бөлгөө. Тэд зөвхөн эрхтэнд таалагдан, үнэт зүйл бүхнийг таягдан, өөртөө л эрх ашгийн наалдцууд хамахаас өөр шидгүй хувалзууд юм. Ийм хувалзууд Монголын бүх яам тамга, агентлаг, төрийн захиргаагаар дүүрэн суудгийг нийгэм бүрэн мэдэж, гуниглах, халаглах, гутрах нь хязгаараа алдсан даа.

Долоогч , цүнх баригч нар авлига албан тушаалын бурангуйг төгөлдрөөр цэцэглүүлэгчид бөгөөд амь бөхтэй удаан оршдог. Учир нь тэдний эрээ цээргүй олсон бүхэн авлигаар дамжин , хууль, сахилга бат, үнэт зүйл бүхнийг түүгээрээ торлон нийгмийн ядуурлыг гааруулах бөгөөд, ингэж цуцсан нийгэмд хөрөнгө оруулалтын гялаан, хүний эрхийн гэрэл үргэлж бөхсөөр байдгийг бид үзсээр, мэдэрсээр сууна.

Монголчуудыг өнөөдөр цүнх баригч, долоогч нараар зэвсэглэгсэд одон тэмдэг, халамжаар манантуулан аж төрүүлж, цагийг өнгөрөөх бодлогыг баримталж байгааг сэхээтнүүд харж, оюун санаагаараа турж гүйцсэн. Зохиолч Д.Урианхайд Ерөнхийлөгч нар төрийн өндөр шагналуудыг өгөхийг “тулгавч” , ер зөвшөөрдөггүй юм гэнэ лээ. Учир нь тэр эрхэмд ийм иргэнээ баян болгоогүй, ядуу дорой, үнэт зүйлгүй , арчаагүй төрийн шагналыг авах сэтгэл горь хэзээд ч төрдөггүйд юм билээ. Энэ бол тэр хөлгөн зохиолчийн тэмцэл билээ. Гэвч түүнийг Ази тэргүүн найрагчаараа өргөмжилсөн. Тэр Азийн тэргүүн найрагч гэж дуудагддаг. Үнэт зүйлтэй болъё монголчууд аа. Тэр нь эрүүл саруул төр засгийг эмхлэх, оюун санааны хувьд гуйланчлалгүй болох явдал шүү дээ.