Монголчуудын ёс зүй, ёс суртахууны уналт дэлхийн хүмүүсийг гайхшируулан тэднийг “хатгаж” байна. Олон улсын монгол судлалын холбооны нэгэн том хүн болох Этвүүд хэмээх хүн тус холбооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга С.Чулууныг таагүй зүйлд холбогдсоноор буруутгасаныг цахимаар олон нийт үзсэн. Сонирхолтой нь, Этвүүд эрдэмтэнийг тус холбооны дэд ерөнхийлөгчөөс буулгаад, хуралд эс ирсэн Мэй хэмээх эрдэмтэнийг оронд нь томилсон юм байна. Мэй нь үүнийг байж болшгүй зүйл гээд, “өгсөн” албан тушаалыг нь шууд үгүйсгэн татгалзсан байна.
Эдгээр явдал нь манай “монголчилсон ёс зүйн” уналтаас үүдэлтэй бололтой. Тийм ч юм байна. Дэлхийд ёс зүй ингэж хэм хэмжээлэгджээ. С.Чулуун ч энэ чиглэлээрх ажлаа өгч Д.Заяабаатар орыг нь эзлэх шиг болсон. Ажлаа өгөгчийг С.Баяр өмөөрч байна лээ, эрдэмтэний хувьд эрдэмтэн шүү гээд. Тийм байдаг байж.
Тэгтэл С.Чулууны сууринд суусан Далайн Заяабаатарыг С.Чулуунаас дор, түүнээс ёс зүйгүй гэдгээр Монголын олон нийт маш их бичиж, жигшин ярьж байна. Энэ үнэн.
Д.Заяабаатар УИХ-ын гишүүн Ч.Ундрам хоёрын учралаас үүдсэн ёс зүйн асуудал Монголын нийгэмд нэгэнт түгээмэл ойлгогдсон.
Энэ утгаараа Д.Заяабаатарыг Олон улсын монгол судлалын холбоонд байх эрхгүйгээр ярьж бичих нь нийгмийн зөв. Үүнд бухимдсан Д.Заяабаатар олон нийтэд цахимаар хандан “Олон улсын монгол судлалын холбоо бол дэлхийн монгол судлаачдыг нэгтгэсэн монгол судлалын хамгийн том байгууллага. Тэд хэнээр удирдуулахаа улс төрөөс хамааралгүй өөрсдөө шийддэг юм” хэмээн адарчээ.
Түүний энэ адралаас сүүлчийн өгүүлбэр буюу улс төрөөс хамааралгүй шийддэг гэдэг нь маш содон тусаж, харагдаж байна. Д.Заяабаатар энэ үгээрээ Дэлхийн монгол судлалын холбооны асуудал бол Монголын улс төр шиг чинь биш, улс төр бол худал, ёс зүйн уналтад бүрэн живсэн гэдэг гаргалгаа, нотолгоог шууд хэлж харагдуулж байна. Д.Заяабаатарын энэ үг бол үнээн.
Монголын улс төр дэх ёс зүй бүрэн унасан. Хударгагүй хулгайч, ёс зүйгүйчүүдээр дүүрсэн. Өчигдөрхөн гэхэд “Эргэлт.мн” сайт ёс зүйн уналтаар улс төрөөс арчигдах ёстой хүмүүсийг яг зөв ангилан нэрлэсэн байна лээ. Олон түмээн, уншаарай, хараарай. УИХ-ын гишүүдийн амнаас ёс зүйн тухай үг огт унадаггүй.
Д.Өнөрболор гэдэг гишүүн л энэ талаар дуугарч, яриад байгаа нь далан зургаа доторхи өдрийн од шиг байдаг. Дөчийн дөчин их наядын нүүрс хулгайлагдсан байхад, өөрсдөө шүгэл үлээж, өөрсдөө зарлачихаад одоо болтол эзэн холбогдогчдыг олохгүй, олохыг хүсэхгүй сууж байгаа нам төр шүү дээ.
Олон улсын монгол судлалын холбооны эрдэмтэн Этвүүд, Мэй нарын ёс зүйн хэм хэмжээ, зарчим баримтлал манай улс дахь ёс зүйн уналтын энгийн туршил, тестлэл болж байна.
Эрх баригч намын болоод Засгийн дарга нар үүнээс үлгэр авч, улс орондоо шинэ эхлэл тавиасай. Ёс зүйн шинэ эхлэлийг Л.Оюун-Эрдэнэ, Д.Амарбаясгалан нар оройлон хийх ёстой ажил. Ингэж хэмээнэ улс төрд, намд бугшсан ёсгүйгүй, идэж уухын дон шүглэсэн "увайгүйчүүд"-ийг улс төрөөс "цэвэрлэнэ" шүү дээ.
Б.БАЯР
Амлалт.мн
