Хууль зүйн байнгын хорооны өчигдрийн хуралдаанаар Төрлөөр устгах гэмт хэрэг, хүн төрөлхтний эсрэг гэмт хэрэг, дайны гэмт хэрэг болон олон улсад бусад гэмт хэргийг мөрдөн шалгах, хянан шийдвэрлэх асуудлаар олон улсад хамтран ажиллах тухай Любляна-Гаагийн конвенцын төслийг хэлэлцлээ.
Хуралдааны конвенцын төслийг Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг танилцуулав.
Хууль зүйн байнгын хорооны дарга Д.Цогтбаатар: Гадаад харилцааны яам Гэрээнд нэгдэж орох биш гарын үсэг зурах асуудал яригдаж байна гэж танилцууллаа. Энэ юу гэсэн үг вэ?
Ажлын хэсгийн гишүүн С.Сүхболд: Нэгдүгээрт, гарын үсэг зурах боломжийг нээж өгсөн. Гарын үсэг зурснаар энэхүү конвенцыг соёрхон батлуулах бэлтгэлийг хангуулах, процессын эхлэлийг тавьж байгаа гэж ойлгож болно.
Гарын үсэг зурах хугацаа нь 2025 оны хоёрдугаар сарын 14-ний өдөр хүртэл байгаа. Энэхүү конвенцыг соёрхон батлахын тулд Монгол Улсын Эрүүгийн хууль болон Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль болон бусад хуулийг нийцүүлэх ажиллагаа хийх шаардлага бий. Тиймээс энэ бэлтгэл хангахын тулд гарын үсэг зурах асуудлыг оруулж ирсэн.
Энэхүү конвенцоор Монгол Улсын өмнө нь нэгдэн орсон олон талт гэрээгээр зохицуулж байгаа гэмт хэргийн төрлийн эрх зүйн туслалцааг харилцан зохицуулдаг. Тухайлбал, Олон улсын эрүүгийн шүүхийн Ромын дүрэмд заасан дөрвөн төрлийн гэмт хэргийг эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа явуулах, эрх зүйн харилцан туслалцаа үзүүлэх, гэрч хохирогчийг хэрхэн хамгаалах, хамтарсан ажиллагааг хэрхэн явуулах вэ гэх зэрэг олон асуудлыг зохицуулж байдаг.
Мөн конвенцод төрлөөр устгах, хүн төрөлхтний эсрэг, дайны гэмт хэрэгт эрх зүйн туслалцаа үзүүлэх зохицуулалт ч бий.Тодотгож хэлбэл, олон улсын эрх зүйн хүрээнд эрүүгийн эрх зүйн туслалцаа үзүүлэх суурийг бэлтгэж өгөх шаардлагатай байна.
Энд дурдсан гурван төрлийн гэмт хэргийн зорилгоор олсон хууль бус орлогыг хураан авах, тухайн гэмт хэргийн хохирогчид нөхөн төлбөр олгох асуудлыг зохицуулж байгаа юм. Иймээс энэ асуудлыг Монголын хуульд тусгах зайлшгүй шаардлага тулгарч байна.
Байнгын хорооны дарга Д.Цогтбаатар: Та нар олон улсын гэрээ конвенциос хуралдаанд оруулахаар орж ирж байгаа юм бол ямар үр дагавар гарах вэ гэдгийг нь хариулж чаддаг байх ёстой. Гадаад хэргийн сайд нь “бид соёрхон батлах гээгүй, гарын үсэг зурах гэж байгаа юм” гэж хариулаад сууж байж болохгүй. Гадаад яам аа! jus cogens гэж юу гэсэн үг вэ?
Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Би мэдэхгүй байна.Та асуулт, хариултыг асууж мушгиад байна.
Байнгын хорооны дарга Д.Цогтбаатар: Чиний оруулж ирсэн асуудал нь ийм байна.
Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Надад дургүй чинь мэдэж байна. Бид тайлбарлаад байгаа.
Байнгын хорооны дарга Д.Цогтбаатар: Би яагаад энэ асуултыг асуугаад байна гэхээр jus cogens гэдэг нь хүн төрөлхтний эсрэг гэмт хэргийн талаар яригдаж байна. Энэ асуудал заншлаараа зохицуулагдаад явж байгаа.
Ажлын хэсгийн гишүүн С.Сүхболд: Олон улсын хууль, зохицуулалтад ороогүй заншил болж төлөвшөөгүй нэмэлт заалтууд орж байгаа. Жишээ нь, хохирогчийн асуудал орж байгаа нь олон улсын гэрээт зохицуулалт болох гэж байна гэж харсан. Энэ конвенцод хохирогчтой холбоотой асуудлыг бүтэн бүлэг болгон оруулсан. Хохирогчийг хамгаалах асуудлыг ч тусгасан байна.
Өчигдрийн хуралдаанд Д.Цогтбаатарын асуултанд Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг нь хууль, эрх зүйн, олон улсын гэрээ хэлэлцээрийн талаар мэдлэг сул, хэгжүүрхсэн, соёлгүй харилцаагаар хариулсан нь харагдлаа. Энэ нь төрийн өндөр албан тушаалтны мэдлэг, соёл ямар байгааг илэрхийлэв.
Б.БАЯРМАА
