Халзанбүрэгтэйн ордыг олборлох нь хэрхэн сөргөөр нөлөөлж болох вэ?
Энэ мэдээ хуучирсан буюу 2025/09/11-нд нийтлэгдсэн мэдээ болно.
Огноо
Унших
7 минут 49 секунд
Халзанбүрэгтэйн ордыг олборлох нь хэрхэн сөргөөр нөлөөлж болох вэ?
Нийтлэсэн огноо:

Халзанбүрэгтэйн ордыг олборлох нь хэрхэн сөргөөр нөлөөлж болох вэ?

Ховд аймгийн Мянгад суманд орших Халзанбүрэгтэйн газрын ховор элементийн орд нь Монголын толгой баячуудын арааны шүлсийг гойжуулаад буй. Энэ ордыг олборлож эхэлбэл баруун бүсийн экологи, хүн, мал амьтанд хэрхэн сөргөөр нөлөөлж болох талаар бичих нь зүй болов уу...

Газрын ховор элемент гэдэг нь 17 металлын элементийн бүлэгийг хэлнэ. Үүнд нэн ялангуяа 15 лантанидууд, скандий болон иттриумтай хамт багтдаг ба түүнийг олборлоход хүндрэлтэй ба өртөг ихтэй байдаг. Олборлоход маш их ус шаарддаг ба бий болсон хаягдал ус нь байгаль орчинд буюу хөрс, гадаргуун ус, гүний усанд шингэн байгаль орчинд хор нөлөө үзүүлж болох юм.

Орчин үед байгаль орчинд нэн бага сөрөг нөлөөтэй технологиуд нэвтэрч байгаа гэх боловч энэ нь одоогоор эргэлзээтэй юм. Газарын ховор элементүүд нь бусад хүнд металлуудтай хамт байгальд байдаг тул түүнийг олборлоход хүнд металлиуд газарт шингэх эрсдэлтэй.

Энэ нь Ховд гол, Буянт гол болон бусад Ховд аймгийн гол усанд нийлж магадгүй ба улмаар хөрсийг бохирдуулж, Хар Ус нуур, Хар нуур гэх мэтэд шингэх эрсдэл үүсч магадгүй юм. Улмаар ууршин агаар мандалаар дамжин Алтайн нурууны мөнх цаст оргилуудад хүрэн цаашдийн бохирдлыг үүсгэх магадлалтай. Уг ордод мөн уран торий гэх мэт цацраг идэвхит бодисууд ч байж магадгүй талаар зарим эрдэмтэд саналаа илэрхийлдэг.

Уг орд ашиглалтанд орсоноор Мянгад сумын малчин иргэд мал маллах, газар тариалан эрхлэх газаргүй, усгүй болж ядуурал ихсэх, хүчээр орон нутгаасаа хөөгдөх магадлал өндөр юм. Мөн хэрэв Хар ус нуур, Хар нуурт уг бохирдол орж ирвэл тус бүсийн эко систем буюу загас жараахайнд хор нөлөө үзүүлэх эрсдэл үүсч болзошгүй юм.

Монгол Улс нь нутгийн өөрөө удирдах ёс зарчимыг дээдлэн хүндэлдэг хуультай тул тус ордыг ашиглах уу эс ашиглах уу гэдгийг гагцхүү Мянгад сумын иргэд болон Ховд аймгийн иргэд эцсийн шийдвэрийг нь гаргах юм. Мөн уг ордыг ашиглаж эхэлбэл тус суманд гадаад дотоодын ажилчид иргэд ихээр орж ирэн сууршиж болзошгүй ба энэ нь бас л дахиад сумын иргэдийн амгалан тайван амьдрах явдалд саад болж болох юм.

Барууны уул уурхайн компаниуд манай улсад хууль бус үйлдэл гаргасан. Рио Тинто компанийн олборлолтын ажиллагаа Оюу Толгой болон Мадагаскарт усны асуудал бохирдол үүсгэж байна. Рио тинто групп нь урьд нь 2020 онд Австралид уугуул иргэдийн онгон газрыг сүйтгэж Австралийн иргэдийн маш их дургүйцлийг хүргэж байсан бол тус группийн Монгол дахь Оюу Толгой болон Мадагаскарт явуулж буй уул уурхайн үйл ажиллагаа нь усыг бохирдуулж Монголд мал үххэд хүргэж байна хэмээн Их Британийн Орон нутгийн тэтгэвэрийн сангийн форум нэртэй Их Британийн тэтгэврийн сангуудыг төлөөлдөг байгууллаг мэдэгдлээ. Тухайлбар Оюу толгой уурхайд 2018 оноос эхэлж үүссэн гүний уурхайн ус гоожилт нь хөрсний усыг бохирдуулсан ба энэ нь тус нутагт байрлах малчдын мал үххэд хүргэсэн хэмээн тус байгууллага үзэж буй юм.

Гэвч Рио Тинто уг мал үхэх болсон явдал нь тэдний ус гоожилттой холбоогүй хэмээн мэтгэж буй юм. Мадагаскар дахь үйл ажиллагаанаас болон тус бүс нутагт загас ихээр үхсэн хэмээн мөн Мадагаскарын иргэд үзэж буй юм.

Тус компанид зээл олгогчид, тухайлбал ЕСБХБ Оюу Толгойн хаягдлын далангийн шүүрэлтийн асуудлаа шийдэхийг Рио Тинто компаниас шаардаж буй юм. Дээр дурьдсан Их Британийн байгууллага тус компанийг усны асуудлын явдлаа 2016 оноос хойш олон нийтэд дэлгээгүй буюу хаалттай мэдээлэл байлгаж байгаа хэмээн тус компанид уг асуудал дээр “муу” буюу “F” үнэлгээ өгсөн юм.

Байгаль орчины байгууллага болох “The Andrew Lees Trust” тус компаний усны асуудалд бие даасан аудитын шалгалт оруулахыг мөн шаардаж буй юм. Энэ бүх асуудлууд нь тус группын Серби дэх литигийн уурхай, АНУ-ын Аризона муж дахь зэсийн уурхай эхлэхэд мөн байгаль орчины асуудал үүсгэж болзошгүй хэмээн иргэд, байгууллагуудын санааг зовоож буй юм.

Рио Тинто групп 700 сая ам.долларын татвараас зугтсан хэмээн буруутгагдлаа Энэ талаар дэлхийн алдарт Блүүмбэрг мэдээллийн агентлаг мэдэгдэж буй юм. Рио Тинто болон түүний охин компани болох “Туркойз Хилл Ресорсес” ХХК Люксембург болон Голланд улсуудад “шуудангийн илгээмж”-ийн хэмээгдэх компаниудыг байгуулж Монгол дахь уул уурхайн үйл ажиллагаагаа явуулснаар нийт 700 сая ам.долларын татвараас зугтсан хэмээн (Канадад 470 сая ам.доллар, Монголд 230 сая ам.доллар) Үндэстэн дамнасан корпариудыг судлах төв (ҮДКСТ) хэмээх ашгийн бус байгууллага мэдэгдлээ.

Уг байгууллага нь Голландын болон Европын Холбооноос санхүүжилт авдаг юм. Монголын олон нийтийн эрх ашгийг хамгаалагчид Францын Арева компанийг авилгын хэрэгтээ хариуцлага хүлээхийг шаардлаа 2025 оны 5 сарын 7 оны өдөр нэр бүхий олон нийтийн эрх ашгийг хамгаалагч иргэд Монгол Улсын Авилгатай тэмцэх газарт (АТГ) шаардлага хүргүүллээ. Тэд тус компани Монголд уран олборлох явдал нь Монгол Улсын эрх ашиг, байгаль орчинд ноцтой хохирол учруулж дотоодын болон олон улсын хуулиудыг ноцтой зөрчиж байгаа хэмээн мэдэгдлээ.

Тухайлбал тус компани 11 жилийн өмнө онд Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамны дэд сайд О.Эрдэнэбулган, Ашигт малтмал газрын тосны газрын дарга Д.Үүрийнтуяа нарт 1.2 сая еврогийн авилга өгсөн нь Францын шүүхээр тогтоогдсон атал одоо болтол аль ч тал хариуцлага хүлээхгүй Монголын хууль тогтоомжийг ноцтой зөрчиж байна хэмээн мэдэгдсэн юм.

Уг хууль бус үйлдэлдээ Орано компани Францын шүүхээс 4.8 сая еврогийн торгууль хүртсэн юм. Энэхүү мэдэгдлийнхээ үеэр тэд Францын шүүхийн 10 хуудас материалыг мөн АТГ-т өгсөн юм.

Амлалт.мн

Ч.Батзаан: Онц ноцтой гэмт хэрэг илрүүлээд өөрөө яллагдахдаа тулж буй жишээ надаар дуусаг
Ч.Батзаан: Онц ноцтой гэмт хэрэг илрүүлээд өөрөө яллагдахдаа тулж буй жишээ надаар дуусаг
 
“Дулаан гэр - Эрүүл ирээдүй” арга хэмжээгээр эрчим хүчний хэмнэлттэй халаалтын технологийг танилцуулж байна
“Дулаан гэр - Эрүүл ирээдүй” арга хэмжээгээр эрчим хүчний хэмнэлттэй халаалтын технологийг танилцуулж байна
Энэ мэдээ хуучирсан буюу 2025/09/11-нд нийтлэгдсэн мэдээ болно.
 
 
“Дулаан гэр - Эрүүл ирээдүй” арга хэмжээгээр эрчим хүчний хэмнэлттэй халаалтын технологийг танилцуулж байна

“Дулаан гэр - Эрүүл ирээдүй” арга хэмжээгээр эрчим хүчний хэмнэлттэй халаалтын технологийг танилцуулж байна

Авлигатай тэмцэх газрын мөрдөгчөөс Улсын бүртгэлийн ерөнхий газарт мэдэгдэл хүргүүлэв

Авлигатай тэмцэх газрын мөрдөгчөөс Улсын бүртгэлийн ерөнхий газарт мэдэгдэл хүргүүлэв

ШИНЖЛЭХ УХААН, ТЕХНОЛОГИЙН ОРДОНД ЖИЛ БҮР 3,000 ГАРУЙ ХҮҮХЭД РОБОТ ТЕХНИК, ПРОГРАММ, ИНЖЕНЕРЧЛЭЛЭЭР СУРНА

ШИНЖЛЭХ УХААН, ТЕХНОЛОГИЙН ОРДОНД ЖИЛ БҮР 3,000 ГАРУЙ ХҮҮХЭД РОБОТ ТЕХНИК, ПРОГРАММ, ИНЖЕНЕРЧЛЭЛЭЭР СУРНА

Хууль тогтоолын төслүүдийг эцэслэн баталж, Санхүүгийн зохицуулах хорооны даргыг үүрэгт ажлаас нь чөлөөллөө

Хууль тогтоолын төслүүдийг эцэслэн баталж, Санхүүгийн зохицуулах хорооны даргыг үүрэгт ажлаас нь чөлөөллөө

Галт зэвсгийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг өргөн мэдүүлэв

Галт зэвсгийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг өргөн мэдүүлэв

Иргэд цахим орчинд зайнаас нотариатын үйлчилгээ авах зайн гэрчлэлтийн зохицуулалтыг тусгасан Нотариатын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг өргөн мэдүүлэв

Иргэд цахим орчинд зайнаас нотариатын үйлчилгээ авах зайн гэрчлэлтийн зохицуулалтыг тусгасан Нотариатын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг өргөн мэдүүлэв

Орон сууц, нийтийн аж ахуйн салбарын ажилтнуудад шагнал гардууллаа

Орон сууц, нийтийн аж ахуйн салбарын ажилтнуудад шагнал гардууллаа

МОНГОЛ УЛС “ЦАХИМ ЗАСАГЛАЛЫН ХӨГЖЛИЙН ИНДЕКС”-ЭЭР ДӨРВӨН ЖИЛИЙН ХУГАЦААНД 32 БАЙР УРАГШИЛЖЭЭ

МОНГОЛ УЛС “ЦАХИМ ЗАСАГЛАЛЫН ХӨГЖЛИЙН ИНДЕКС”-ЭЭР ДӨРВӨН ЖИЛИЙН ХУГАЦААНД 32 БАЙР УРАГШИЛЖЭЭ

ЭЗБХ: Санхүүгийн зохицуулах хорооны гишүүнд нэр дэвших хүсэлтийг энэ сарын 23-ны өдрийн 10 цаг хүртэл хүлээн авна

ЭЗБХ: Санхүүгийн зохицуулах хорооны гишүүнд нэр дэвших хүсэлтийг энэ сарын 23-ны өдрийн 10 цаг хүртэл хүлээн авна

Нийслэлийн аварга шалгаруулах парламентын мэтгэлцээн арваннэгдүгээр сарын 21-23-нд болно

Нийслэлийн аварга шалгаруулах парламентын мэтгэлцээн арваннэгдүгээр сарын 21-23-нд болно

Нийслэлийн Засаг даргын зөвлөлийн хуралдаан боллоо

Нийслэлийн Засаг даргын зөвлөлийн хуралдаан боллоо

“Нээлттэй парламент” өдөрлөгийг МУИС-д зохион байгууллаа

“Нээлттэй парламент” өдөрлөгийг МУИС-д зохион байгууллаа

Хуулийн болон Улсын Их Хурлын тогтоолын төслүүд, Санхүүгийн зохицуулах хорооны даргыг үүрэгт ажлаас чөлөөлөх асуудлыг хэлэлцлээ

Хуулийн болон Улсын Их Хурлын тогтоолын төслүүд, Санхүүгийн зохицуулах хорооны даргыг үүрэгт ажлаас чөлөөлөх асуудлыг хэлэлцлээ

Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана

Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана

ХУУЛЬ БУС ХӨРӨНГӨ ХУРААН АВАХ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ТӨСЛИЙГ УИХ-Д ӨРГӨН БАРИНА

ХУУЛЬ БУС ХӨРӨНГӨ ХУРААН АВАХ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ТӨСЛИЙГ УИХ-Д ӨРГӨН БАРИНА

РИОГИЙН КОНВЕНЦУУДЫН УЯЛДАА ХОЛБООГ БЭХЖҮҮЛЭХИЙГ УРИАЛЛАА

РИОГИЙН КОНВЕНЦУУДЫН УЯЛДАА ХОЛБООГ БЭХЖҮҮЛЭХИЙГ УРИАЛЛАА

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн үүрэгт ажлаасаа өөрийн хүсэлтээр чөлөөлөгдөх үеэрээ хэлсэн үг

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн үүрэгт ажлаасаа өөрийн хүсэлтээр чөлөөлөгдөх үеэрээ хэлсэн үг

APEC-ийн дээд хэмжээний уулзалт эхэллээ

APEC-ийн дээд хэмжээний уулзалт эхэллээ

“What3words” апплейкшн дуудлага, мэдээллийн байршлыг цаг алдалгүй тогтоох боломжтой

“What3words” апплейкшн дуудлага, мэдээллийн байршлыг цаг алдалгүй тогтоох боломжтой

Цахилгааны 1.05 сая тоолуурын 855.1 мянгыг “ухаалаг“ болгожээ

Цахилгааны 1.05 сая тоолуурын 855.1 мянгыг “ухаалаг“ болгожээ

Баянзүрх дүүргийн 23 дугаар хороонд 211 дүгээр цэцэрлэгийн 280 ортой шинэ барилга ашиглалтад орлоо

Баянзүрх дүүргийн 23 дугаар хороонд 211 дүгээр цэцэрлэгийн 280 ортой шинэ барилга ашиглалтад орлоо

8660 хүүхэд гэртээ ойр суралцаж, анги дүүргэлт буурч байна

8660 хүүхэд гэртээ ойр суралцаж, анги дүүргэлт буурч байна

Түлш хэрэглэгчдэд үйлчлэх төвөөс сэрэмжлүүлж байна

Түлш хэрэглэгчдэд үйлчлэх төвөөс сэрэмжлүүлж байна

УИХ-ын гишүүн, дэд хорооны дарга М.Ганхүлэг Европын хөрөнгө оруулалтын банкны төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзлаа

УИХ-ын гишүүн, дэд хорооны дарга М.Ганхүлэг Европын хөрөнгө оруулалтын банкны төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзлаа

АЖДХ:Аялал жуулчлалын салбарт олгосон хөнгөлөлттэй зээлийн хэрэгжилтийн талаарх Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын сайдын мэдээллийг сонслоо

АЖДХ:Аялал жуулчлалын салбарт олгосон хөнгөлөлттэй зээлийн хэрэгжилтийн талаарх Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын сайдын мэдээллийг сонслоо

ЭЗБХ: “Төрөөс мөнгөний бодлогын талаар 2027 онд баримтлах үндсэн чиглэл батлах тухай” УИХ-ын тогтоолын төслийг дэмжив

ЭЗБХ: “Төрөөс мөнгөний бодлогын талаар 2027 онд баримтлах үндсэн чиглэл батлах тухай” УИХ-ын тогтоолын төслийг дэмжив

Хүний эрхийн дэд хорооны үйл ажиллагаанд иргэний нийгмийн байгууллагын оролцоог бэхжүүлэх хөтөлбөр эхэллээ

Хүний эрхийн дэд хорооны үйл ажиллагаанд иргэний нийгмийн байгууллагын оролцоог бэхжүүлэх хөтөлбөр эхэллээ

АБГББХ: Нөхцөлт зээлийн ерөнхий хэлэлцээрт нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хавсралт соёрхон батлах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэв

АБГББХ: Нөхцөлт зээлийн ерөнхий хэлэлцээрт нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хавсралт соёрхон батлах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэв

Улаанбаатар хотын өвлийн эрчим хүчний оргил ачааллыг бууруулах 100 МВт-ын батарей хуримтлуурын төслийг хэрэгжүүлэхэд бэлтгэж байна

Улаанбаатар хотын өвлийн эрчим хүчний оргил ачааллыг бууруулах 100 МВт-ын батарей хуримтлуурын төслийг хэрэгжүүлэхэд бэлтгэж байна

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

Нийслэлийн есөн дүүргийн 204 хорооны нийгмийн ажилтанд шаардлагатай зарим тоног төхөөрөмжийг гардууллаа

Нийслэлийн есөн дүүргийн 204 хорооны нийгмийн ажилтанд шаардлагатай зарим тоног төхөөрөмжийг гардууллаа

Энэ сарын 20-нд агаарын бохирдлыг бууруулах эрчим хүчний хэмнэлттэй, дулаан хуримтлуурын технологийг иргэдэд танилцуулна

Энэ сарын 20-нд агаарын бохирдлыг бууруулах эрчим хүчний хэмнэлттэй, дулаан хуримтлуурын технологийг иргэдэд танилцуулна

Дөрвөн чиглэлд шөнийн автобус иргэдэд үйлчилж байна

Дөрвөн чиглэлд шөнийн автобус иргэдэд үйлчилж байна

Дүүжин замын тээврээр аюулгүй зорчих зааврыг танилцуулж байна

Дүүжин замын тээврээр аюулгүй зорчих зааврыг танилцуулж байна

АНТАЛЬЯГИЙН САНААЧИЛГЫГ МОНГОЛ УЛС БҮРЭН ДЭМЖИНЭ

АНТАЛЬЯГИЙН САНААЧИЛГЫГ МОНГОЛ УЛС БҮРЭН ДЭМЖИНЭ

ТББХ: Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн үүрэгт ажлаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжлээ

ТББХ: Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн үүрэгт ажлаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжлээ

ӨБХ, ХЗБХ: Хамтарсан хуралдаанаар төрийн албан хаагчдын хууль бусаар олсон хөрөнгийг хураах, бүх насаар нь хорих тухай нийтийн өргөдлийг хэлэлцлээ

ӨБХ, ХЗБХ: Хамтарсан хуралдаанаар төрийн албан хаагчдын хууль бусаар олсон хөрөнгийг хураах, бүх насаар нь хорих тухай нийтийн өргөдлийг хэлэлцлээ

УИХ-ын гишүүн, Монгол-Германы парламентын бүлгийн дарга А.Ариунзаяа ХБНГУ-ын Бундестагийн гишүүн Мэнди Айсингийг хүлээн авч уулзлаа

УИХ-ын гишүүн, Монгол-Германы парламентын бүлгийн дарга А.Ариунзаяа ХБНГУ-ын Бундестагийн гишүүн Мэнди Айсингийг хүлээн авч уулзлаа

СЗХ-ны орон тооны гишүүнд нэр дэвшигчийг бүртгэж байна

СЗХ-ны орон тооны гишүүнд нэр дэвшигчийг бүртгэж байна

“SPARLIAMENT”: Оюутнуудын дуу хоолой шийдвэр гаргалтад хүрэх гүүр

“SPARLIAMENT”: Оюутнуудын дуу хоолой шийдвэр гаргалтад хүрэх гүүр